ХЪУЭПСЫ - КХЪУЭПСЫ - ХЪУЭБЗЫ - ХОБЗА

Мы цIэр зезыхьэ псыр хы ФIыцIэм щыхэхуэжыр Сочэ къалэ ищхъэрэ-къухьэпIэ лъэныкъуэмкIэ километр 19-кIэ пыIухащ. Абдежым щыIэ зыгъэпсэхупIэми апхуэдэущ зэреджэр.

Километр 14 зи кIыхьагъ псым фIащам теухуауэ Iуэху еплъыкIэ зыбжанэ щыIэщ. Абыхэм ящыщу нэхъ трагъакIуэр ар убыхыбзэм къызэрытехъукIарщ.

«Хъуэ» псалъэр аптIэхъуэхэм (убыххэм) я бзэм къызэрыщыкIуэр дэ, адыгэхэм, «кхъуэ» зыхужытIэрщ. «Бзы» пычыгъуэр зыхуахьу щытыгъар, зэрынэрылъагъущи, «псы»-рщ. Аращи, Хобза - Хъуэбзы - Хъуэпсы. НэгъуэщIу жытIэмэ, «кхъуэпс» мыхьэнэращ фIэщыгъэр зэрыщыту зыхуэкIуэжыр. Хэт ищIэрэ, мэзыпс цIыкIум и Iэхэлъахэр, а цIэр щытрагъэIукIа лъэхъэнэхэм, кхъуэ пIащэ тIысыпIэу щытагъэнущ.

АрщхьэкIэ, щIыпIэцIэм ехьэлIауэ нэгъуэщI Iуэху еплъыкIэхэри щыIэщ. Абыхэм язщ фIэщыгъэм и япэ Iыхьэр шапсыгъхэм я бзэм хэт «хъуэ» псалъэу «хъуапсэ» - «хъуэпсэгъуэ» егупсысыкIэм хуэкIуэм зэрыхуахьыр. Аращи, а лъэныкъуэмкIэ дыкъыщеплъмэ, псыцIэм къикIыу ягъэувыр «Хъуэпсэпс» жыхуиIэрщ.

ГъэщIэгъуэнми къыхэгъэщыпхъэщ, фIэщыгъэр «хыбзу»-м (хы тхьэрыкъуэ, чайка) хуэзыхьхэри зэрыщыIэр.

Мы псым и гугъу щащIкIэ, «хъуэбзы»-р «къабзэ»-м хуэзыгъакIуэхэми уарихьэлIэнри хэлъщ...

КЪУМАХУЭ Аслъэн.

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

22.06.2024 - 10:01

ЛЭЖЬЫГЪЭХЭР НЭХЪРИ ЩIАГЪАХУАБЖЬЭ

«ГъуэгуфI шынагъуэншэхэр» пэхуэщIэм къигъэув Iуэхугъуэхэр илъэсым и кIуэцIкIэ зэпымыууэ зэрырагъэкIуэкIым гу лъызымытэ Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэм яхэту къыщIэкIынкъым.

22.06.2024 - 09:03

«СИ ХЭКУМ И МАКЪ»

Налшык щэнхабзэм зыщрагъэужь центрым щекIуэкIащ «Си  Хэкум и макъ» фестивалыр.

21.06.2024 - 08:54

КУЭД ЗЫЩЫМЫГЪУАЗЭ ТХЫЛЪХЭР

Черкесск къалэм и Сурэт галереем «Адыги: рыцари, всадники, воины» Iуэхум хыхьэу щагъэлъэгъуащ КъБКъУ-м и «Эрмитаж-Кавказ» щIэныгъэ-егъэджэныгъэ центрым и къудамэм и унафэщI, тхыдэ щIэныгъэхэмкIэ ка

21.06.2024 - 08:54

ГЪЭМАХУЭ КIУЭДА

1816 гъэм нэхъ щIыIэ Урысейми, Европэми, Америкэ Ищхъэрэми зэи къыщыхъуакъым. «Илъэс дыкъа» зыфIаща щIыуэпс къэхъугъэм щхьэусыгъуэ хуэхъуар къыщахутар лIэщIыгъуэ псо дэкIыжауэщ. 

21.06.2024 - 08:53

УНАГЪУЭР КЪРАГЪЭЛАЩ

Тырныауз къалэм дэт район сымаджэщым и дэIэпыкъуэгъу псынщIэ IэнатIэм мэкъуауэгъуэм и 9-м жэщыкум псэлъа цIыхухъум жиIэну зыхунэсар кърагъэлыну зэрылъаIуэмрэ я хэщIапIэмрэщ, адэкIэ зэпыщIэныгъэр зэ