«Налшык и курорт щIыпIэм щыIэ «Ан­тарес» сабий егъэджэныгъэ центрыр щIэблэм я щIэныгъэм, гъэсэныгъэм щыхагъахъуэ, апхуэдэуи зыщагъэпсэху IуэхущIапIэщ. Гъэ еджэгъуэм къриубы­дэу абы щокIуэкI ныбжьыщIэхэр жы­джэру зыхэт егъэджэныгъэ, къэху­тэ­ныгъэ проектхэр гъэзэщIэным епха лэжьыгъэ купщIафIэ. Иджыпсту, гъэмахуэ лъэхъэнэм, щолажьэ предмет зэ­мылIэужьыгъуэхэм дахьэх ныбжьы­щIэ­хэм папщIэ къызэрагъэпэщ егъэджэныгъэхэр. Апхуэдэщ Москва дэт Физико-­техникэ институтым (МФТИ) и IэщIагъэлIхэмрэ КъБР-м хыхьэ щIыналъэхэм ящыщ школакIуи 100-м щIигъумрэ иджы­благъэ зыхэта проект гъэщIэ­гъуэныр. 

Физтех школхэм я зыужьыныгъэмкIэ фондыр ящIыгъуу МФТИ-мрэ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Правительст­вэм­рэ зэращIылIа лъэныкъуищ зэгуры­Iуэ­ныгъэм ипкъ иткIэ къызэрагъэпэща пэ­хуэщIэщ ди лъахэгъу ныбжьыщIэхэр зы­хэтар. Къыхэдгъэщынщи, Москва дэт еджа­пIэ нэхъыщхьэхэм я егъэджакIуэхэр щIэныгъэ унэтIыныгъэ зыбжанэмкIэ илъэс хъурейм чэзууэрэ ядолажьэ ди респуб­ликэм щыпсэу школакIуэ зэчиифIэхэм. Иджы­рей проектым хэтащ физикэм, математикэм, химием, биологием дахьэх ныб­жьы­щIэхэр. Махуитхум къриубыдэу абы­-хэм ­лекцэ купщIафIэхэм къахуеджащ, ­семинар хьэлэмэтхэри драгъэкIуэкIащ МФТИ-м и егъэджакIуэ нэхъыфIхэм ящыщ гупыш­хуэм. 
Проектым къызэрыщыгъэлъэгъуам хуэ­дэу, егъэджэныгъэхэр унэтIыныгъитIу зэ­щ­хьэщыгъэкIауэ екIуэкIащ: физико-математикэ гупрэ химико-биологие гупу. Абыхэм яхэтащ ди республикэм и курыт школхэм я 7 - 10-нэ классхэм щеджэ ныбжьыщIэу  100-м щIигъу. 
Лэжьыгъэр зэрекIуэкIыр КъБР-м Егъэ­джэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министерствэм и нэIэм щIэтащ. Министр Езауэ Анзор къызэрилъытэмкIэ, апхуэдэ зэдэлэ­жьэ­ныгъэхэм хуабжьу мыхьэнэшхуэ яIэщ зы­хуеджэну унэтIыныгъэр зыубзыхуауэ абыкIэ щIэныгъэ куу зэзыгъэгъуэтыну зи мурад школакIуэ нэхъыжьхэм я дежкIэ. Пэжу, проектыр гъэщIэгъуэну икIи купщIафIэу къалъытэ абы хэта ныбжьыщIэхэми. Къапщтэмэ, «ДыгъафIэ къалэ» сабий акаде­мием и 10-нэ классым щеджэ Жэмыхъуэ Линэ жеIэ зыхэта курсхэр хуабжьу гунэс зэрыщыхъуар, иджыри къэс зыщымыгъуэза щIэныгъэ куэд проектым къызэрыщищIами щогуфIыкI. «Москва къикIа егъэджакIуэхэм лэжьыгъэ хьэлэмэт къыддрагъэкIуэкIащ. Зэ еплъыгъуэкIэ къыпщыхъурт ахэр зытепсэлъыхьыр гурыIуэгъуей гуэру, атIэми иужькIэ дэри абыхэм я жыIэм ды­техуэрти, жаIэ псори гуми щхьэми нэсу зэхэщIыкIыгъуэ хъурт. Мы проектым сы­зэ­рыхэтам сыщогуфIыкI. Абы къыщысщIа­-хэр сэбэпышхуэ къысхуэхъунущ, еджапIэ нэхъыщхьэм сыщыщIэтIысхьэкIэ».
Пщащэ цIыкIум жиIэр диIыгъыу лэжьыгъэм кърита гупсэхугъуэм топсэлъыхь ­Кудаев Махъты. ЩIалэщIэм зэрыжиIэмкIэ, ар дэзыхьэх щIэныгъэ унэтIыныгъэм ехьэлIа щIэ куэд къыщищIащ проектым. КъинэмыщIауэ, абы гухэхъуэ къритащ егъэджэныгъэм хэту ныбжьэгъущIэ куэд иIэ зэрыхъуами. 
Москва дэт Физико-техникэ институтым и егъэджакIуэхэми я псалъэм къыхагъэщащ ди республикэм ис щIалэгъуалэр акъы­лыфIэу, гупсысэ шэщIа ябгъэдэлъу, щIэныгъэфI ябгъэдэлъу зэрыщытыр зэрагуапэр. Абыхэм зэрыжаIамкIэ, МФТИ-м и IэщIагъэлIхэмрэ КъБР-м ис ныбжьыщIэ зэчиифIэхэмрэ я зэдэлэжьэныгъэр екIуэкIа лэ­жьыгъэмкIэ иухыркъым - ар проектым и зы Iыхьэу аращ. ПэхуэщIэм иджыри къы­щыгъэлъэгъуащ онлайн-егъэджэныгъэхэр, гупжьейхэм щекIуэкIыну лэжьыгъэ зэ­мы­лIэужьыгъуэхэр, нэгъуэщI Iуэхугъуэхэри. Апхуэдэуи щIыналъэм и егъэджакIуэхэм я щIэныгъэми хагъэхъуэнымкIэ курсхэр къы­зэгъэпэщынымкIэ программэ хэхахэри ­утыку ирихьэнущ. 

КЪАРДЭН  Маритэ.