Бу айны ал кюнлеринде Нальчикде «Къыралгъа оноу этиуню цифралы жаны бла тюрлендириу» деген онбешинчи битеуроссей конференция ётгенди. Аны ишине жыйырмадан артыкъ региондан финансла министерстволаны жюзге жууукъ келечиси къатышхандыла. Ала кеслеринде бюджетлеге жангы халда оноу этиуню эмда жалгъан интеллектни сингдириуню юсюнден сёлешгендиле, бир бирлерини сынамлары бла да шагъырейленнгендиле.
Конференцияны Къабарты-Малкъарны Финансла министерствосу бла «БФТ-Холдинг» IT-компания къурагъандыла. Аны бардырыргъа бизни регион сайланнганы бошдан тюйюлдю: республика бюджетни толтурууда эмда муниципалитетледен отчётланы жыйыуда жангы амаллагъа биринчилени санында кёчгенди.
«БФТ-Холдингни» башчысы Наталья Зейтениди белгилегенича, финанс органланы ишлери болмагъанча  тюрленнгендиле. «Алгъын заманлада дайым этилип тургъан жумушланы тийишдирип, терклендириуню юсюнден айтылып тургъан эсе, бюгюнлюкде бу ишге къарам иги да башха болгъанын кёребиз», - дегенди.
Ол айтханнга кёре, къыралны финанс системасы регионланы «къан тамырлары» болгъанлай  къалады. Битеу социал тёлеуле, учрежденияланы ахча бла жалчытыу аны бла ётедиле. Жангы технологияла уа аллай жумушланы барын да бир такъыйкъагъа тамамларгъа онг бередиле.
Нейросетьлеге Наталья Зейтениди энчи магъана бергенди: «Шёндю биз жумушланы эмда адамланы излемлерине эс бурууну терклендириуню юсюнден айтабыз. Арт  жыл бла жарымны ичинде жалгъан интеллект битеу бёлюмлеге жетгенди, ол санда къыралны финанс системасына да».

Конференцияны ишчи кесегини асламысы ма анга – жалгъан интеллектге жораланнган эди. Аны «Цифралы ушакъ» бёлюмюнде Россейни Финансистлерини союзуну эмда РФ-ни Финансла министерствосуну экспертлери ол бюджет жумушлада къалай хайырланылгъаныны юсюнден кёп айтхандыла. Ушакъгъа къатышханла бир оюмгъа келгендиле: бёлюм сагъышладан бла даулашладан шарт ишлеге кёчюп барады. Ол  а неди десегиз, нейросетьлени эмда бир-бир сервислени финансистлеге себепликге хайырланыуду.
Жангы технологияла къадар информацияны тинтедиле, къоранчла  къаллай бирге жетериклерин тергейдиле, субсидияла къалай хайырланылгъанына кёз-къулакъ болургъа болушадыла. Аны барыны да мурдору уа, экспертле оюм этгенлерича, «Электрон бюджет» системаны айнытыуду.
Быллай технологияланы сингдириуде кеслерини сынамлары бла Москвадан, Якутиядан, Волгоград областьдан келген къонакъла шагъырейлендиргендиле. «Цифрагъа» кёчюу, бизнес-тинтиу амалланы хайырланыу алгъын жаланда къол бла этилген жумушланы, аны бла бирге уа жангылычланы да санын азайтханды.
Жыйылыуда техника  жангычылыкъланы юслеринден да кёп айтылгъанды.  Анга  къатышханла «Электрон бюджет» системада болгъан тюрлениулени, къырал программаланы электрон халда бардырыуну юслеринден сёлешгендиле. Ульяновск, Ленинград эмда  Нижегородск областьланы келечилери уа муниципал бюджетлени ара халда тийишдириу эмда электрон келишимле бла ишлеу жаны бла сынамларын туура этгендиле. Дагъыда финанслагъа  контрольну кючлендириу, электрон документлени бир жерде сакълау темаланы да сюзгендиле. Ол бары да регионланы бу бёлюмде ишлерин женгилирек этерге, ахчаны да ачыкъ халда жюрютюрге себеплик этерикди.
Бу конференция къыралны финанс системасын «цифрагъа» кёчюрюуню энтта да бир кезиуюн туура этгенди. Жалгъан интеллект кенг хайырланып баргъан дунияда бу бёлюм да андан ташада къалаллыкъ тюйюлдю. Ол къадар ууакъ жумушланы женгил тийишдирирге, оноуланы да терк этерге онг берликди.

Улбашланы Мурат.