Урысей Федерацэм и Театр лэжьакIуэхэм я зэгухьэныгъэр илъэси 150-рэ зэрырикъум, абы и Къэбэрдей-Балъкъэр къудамэр илъэс 85-рэ зэры­хъум я щIыхькIэ сурэтыщI гъуазджэхэмкIэ Ткаченкэ Андрей и цIэр зезыхьэ музейм щагъэлъагъуэ театр теплъэгъуэхэм хуащIа сурэтхэр. 1940 гъэхэм щегъэжьауэ ди респуб­ликэм щылэжьа театр сурэ­тыщIхэм я IэдакъэщIэкIхэр щызэхуахьэсащ музейм. Эс­кизхэр Урысей Федерацэм и Театр лэжьакIуэхэм я зэгу­хьэныгъэм и республикэ къудамэм и архивым къыхахащ. 
ХХ лIэщIыгъуэм и 40 гъэхэм Ярославскэ театрым щылэжьа сурэтыщI Медовщиков Николай, Ленинград щыщ сурэтыщI Петровэ Галинэ сымэ я IэдакъэщIэкIхэм щыщхэр, нэгъуэщI­хэри щагъэлъагъуэ абы. Псалъэм папщIэ, Медовщиков Николай и эскизхэр къыщагъэсэбэпащ Къэбэрдей, Урыс театрхэм Шортэн Аскэрбий и «ИгъащIэкIэ» («Навечно») тхыгъэмкIэ ягъэувауэ щыта спектаклым. Акъсырэ Залымхъан и «Даханагъуэ» пьесэмкIэ ягъэува спектаклри игъэщIэрэщIащ Медовщиков Николай. Гоголь Николай и «Ревизор»-р Къэбэрдей теат­рым щигъэувми, актёрхэм я теп­лъэхэр тращIыкIащ а театр сурэтыщIым и эскизхэм. Гупсысэ щIэщыгъуэкIэ гъэнщIа теплъэ къэзыгъэлъэгъуахэм ящыщщ Жылэ Анатолэ, Мысачэ Мурат, Лазников Сергей, Баккуев Владимир, нэгъуэщIхэми я лэжьыгъэхэр. Мы зэманым республикэм и театрхэм ядэлажьэхэу Жылэ Къантемыр, Дэцырхъуей Рузанэ, Мамбэт Пётр, Макиевэ Екатеринэ сымэ я IэдакъэщIэкI­хэри гъэщIэгъуэнщ. Музейм и пэш щхьэхуэм ущеплъыфынущ цIыкIухэм папщIэ къызэрагъэпэща плIанэпэм. Республикэм и Гуащэ театрым и гъэ­тIылъыгъэхэр абдеж щагъэлъагъуэ. 
- Театрыр - ар гъуазджэхэм я зэщIэжьыуэщ. Актёрыр утыкум щыдолъагъу, режиссёрым и лэжьыгъэри нэIурытщ. А псом хэлэжьыхь сурэтыщIым театр­еплъхэм гу щылъамытэ къохъу. Ауэ щыхъукIэ спектаклым и зэхэлъыкIэр, зэрекIуэкIынур, цIыхухэм ягу дыхьэныр куэдкIэ елъытащ сурэтыщIхэм. Театрым и купщIэр сурэткIэ къызэтращыпыкI абыхэм. Мы гъэлъэ­гъуэныгъэ щIэщыгъуэри абы щыхьэт техъуэ зы Iуэху дахэщ. Ди зэманым театр утыкум итхэм, а утыкум и теплъэ хъунум елэжь сурэтыщIхэм папщIи мыр Iуэху щхьэпэщ, - жиIащ КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министрым и къуэдзэ Ащхъуэт Ритэ. 
Урысей Федерацэм и Театр лэжьакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и щIыналъэ къудамэм и унафэ­щIым и къуэдзэ Катанчиевэ Хьэлимэт тепсэлъыхьащ сурэтхэр, эскизхэр зэрызэхагъэувам, лэжьыгъэхэм ящыщу гулъытэ нэхъ зыхуащIахэм, театр архивым щIэлъ сурэт гъэтIылъыгъэхэм. 
- КъБР-м ЩэнхабзэмкIэ и министерствэм щIыгъуу къызэдгъэпэща Iуэхущ мыр. Къапщтэмэ, мы музейм еплIанэу къыщызэдгъэпэща гъэлъэгъуэ­ныгъэщ. Зэман зэхуэмыдэхэр къызэщIаубыдэ лэжьыгъэхэм - архивым къыхэтхахэри иджырей сурэтыщIхэу Мамбэт Пётр, Жылэ Къантемыр, Дэцырхъуей Рузанэ, Макиевэ Екатеринэ сымэ я IэдакъэщIэкIхэри щызэ­хуэтхьэсащ музейм. Театрым къыщыщIедзэ сурэтыщIым и деж. Гулъытэншэ тщIакъым цIыкIухэри. Абыхэм папщIэ пэш щхьэхуэ дгъэщIэрэщIащ гуа­щэхэм я театрым я хьэпшып щIэщыгъуэхэмкIэ, - жиIащ Хьэ­лимэт. 
КъБР-м и цIыхубэ сурэтыщI Жылэ Анатолэ тепсэлъыхьащ театрым дэлажьэ сурэтыщIхэм я лэжьэкIэр лIэужьыгъуэ зыбжанэу зэрызэщхьэщыкIым. 
- Театр дунейм зэ ухыхьа нэ­ужь­кIэ, узыIэпешэ. Театр лэжьыгъэр куэдкIэ къулей ещI сурэ­тыщIым - утыкум кърахьэну теплъэр зэрыщыту зи нэгум щIэкIыр аращ япэу. Театрым и сурэтыщIым фIыуэ хещIыкI литературэми, зыхещIэ макъамэри. Къапщтэмэ, Урысейм и сурэтыщI нэхъ цIэрыIуэ дыдэхэр зэгуэр театрым дэлэжьащ. - жиIащ Жылэм. 
Кулиев Къайсын и цIэр зезыхьэ Балъкъэр къэрал теат­рым и унафэщI Жангуразов Мажид къыщыпсэлъащ гъэлъэ­гъуэныгъэм. 
-Театрым и сурэтыщIу ущытыну гугъущ. ЩыIэщ спектакль, псом нэхъыбэ жэуап сурэ­ты­щIым и пщэ къыщыдэхуэу. Режиссёрми, актёрми, сурэтыщIми я гупсысэр зэтемыхуэнкIи ­хъунущ, зэлэжьым теухуауэ. Зэчэнджэщрэ зы хэкIыпIэ къа­гъуэ­тамэ, театр теплъэгъуэр щIэ­щыгъуэ мэхъу. ДыщогуфIыкI театрым дэлажьэ су­рэтыщI зэчиифIэхэр дызэриIэм. - жиIащ абы. 
Театр сурэтыщIхэм я IэдакъэщIэкIхэм еплъыну, ди театрхэм щагъэлъэгъуа спектаклхэр зигу къэзыгъэкIыжыну, хуейхэр гъэлъэгъуэныгъэм фрагъэблагъэ.

ГУГЪУЭТ Заремэ, Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.