Тхапсаевым и цIэр зезыхьэ Осетие ­Ищхъэрэ къэрал академическэ театрым иджыблагъэ щекIуэкIащ Урысейм и лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэм и илъэсым хуэгъэпса «Зэкъуэтыныгъэмрэ зэныбжьэгъугъэмрэ я гъуэгукIэ» щIыналъэ зэ­хы­хьэр. Ар къызэрагъэпэщащ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Парламентымрэ Осетие Ищхъэрэ-Алание Республикэм и Парламентымрэ зэрызэдэлажьэ зэгурыIуэныгъэм ипкъ иткIэ.

Абы хэтащ КъБР-м и Парламентым и Уна­фэщI Егоровэ Татьянэ, Осетие Ищхъэрэ-Аланием и Парламентым и УнафэщI Тускаев Таймураз, къэрал, политикэ лэжьакIуэ цIэ­рыIуэ Дзасохов Александр, КъБР-м ЦIы­хум и хуитыныгъэхэр хъумэнымкIэ уполномоченнэу щыIэ Зумакулов Борис, Къэбэрдей- Б­алъкъэрымрэ Осетие Ищхъэрэмрэ я хабзэубзыху IуэхущIапIэхэм я депутатхэр, щэнхабзэмрэ щIэныгъэмрэ я лэжьакIуэ пажэхэр, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я лIыкIуэхэр.

Гъэлъэгъуэныгъэ
ЗэIущIэм щIидзэн и пэ къихуэу, хьэщIэ- хэм зыщаплъыхьащ щIыналъэм и щэнхабзэм ущызыгъэгъуазэ гъэлъэгъуэныгъэм. Абыхэм ящыщу гулъытэ щхьэхуэ хуащIащ тхыдэ дэфтэрхэм. Абы къызэхуэсахэм Iэ­-мал къаритащ республикитIым я тхыдэм ­зэгъусэу пхырыплъыжыну. Дауи, гукъинэж ящыхъуащ щIыналъэхэм я цIыху цIэ­ры­Iуэхэмрэ Iуэхугъуэ зэхуэмыдэхэмрэ къэ­зыгъэ­лъагъуэ архив тхыгъэхэмрэ сурэтхэмрэ.

Удз гъэгъахэр ягъэтIылъ
Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ Осетие Ищхъэрэ-Аланиемрэ я хабзэубзыху IуэхущIа­пIэхэм я лIыкIуэхэм усакIуэ, осетин литературэбзэм и лъабжьэр зыгъэтIылъа Хетагуров Коста и фэеплъу Театр утым итым удз гъэгъахэр тралъхьащ, зы дакъикъэкIэ щы-му зэхэтащ.

Зэхуэсыр яублэ
Зэхуэсахэм псалъэ гуапэкIэ захуигъэзащ КъБР-м и Парламентым и УнафэщI Егоровэ Татьянэ:
- Ди гуапэщ нобэ Осетие Ищхъэрэ-Алание Республикэм и щIыналъэ угъурлым дыщыIэну, мыхьэнэшхуэ зиIэ «Зэкъуэтыныгъэмрэ зэ­ныбжьэгъугъэмрэ я гъуэгукIэ» зэхыхьэм дыхэтыну. ФIыщIэ фхуэсщIыну сыхуейщ мы жэрдэм дахэм папщIэ. Урысейм и лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэм и илъэсым ар и зы хэлъхьэныгъэу къызолъытэ.
Ди республикэхэм, абыхэм щыпсэу лъэпкъ­хэм я зэхущытыкIэм и тхыдэр зэ­ныбжьэгъугъэмрэ зэгъунэгъуфIымрэ я ­щапхъэщ. Си гугъэмкIэ, дуней псом апхуэ-дэ щапхъэхэр щымащIэщ. Абы и лъабжьэр лъэпкъ Iущыгъэрщ, щэнхабзэ, псэкупсэ ­благъагъэрщ, зыр адрейм и хабзэм пщIэ зэрыхуищIырщ, гугъуехь къыкъуэкIмэ, дэтхэнэри дэIэпыкъуэгъу хъуну зэрыхьэзы-рырщ. Иджырей ди зэпыщIэныгъэ куумрэ лъэпкъ зэхущытыкIэхэмрэ, дауи, зи фIыщIэр ди къуэш зэхущытыкIэхэр егъэфIэкIуэным хэлIыфIыхьа цIыхухэращ. Псом япэрауэ, я цIэ къисIуэнут Мэлбахъуэ Тимборэ, Каба­лоев Билар, КIуэкIуэ Валерэ сымэ, мы зэхуэсым хэт Дзасохов Александррэ Зума­кулов Борисрэ. Апхуэдэуи зыщыдгъэ­гъупщэркъым Темыркъан Юрэрэ Гергиев Валерийрэ я зэныбжьэгъугъэр ди лъэпкъхэр зэкъуэувэным, зэкIэлъыкIуэным куэдкIэ сэ­бэп зэрыхуэхъуар. Ди зэхущытыкIэхэм зегъэубгъуныр дяпэкIэ ди щIэблэхэм я пщэрылъщ, абыхэм къащхьэпэнущ ди щIы­на­лъэхэм яку дэлъ зэкъуэтыныгъэмрэ зэгурыIуэныгъэмрэ езыгъэфIэкIуа цIыху цIэ­рыIуэхэм я зэфIэкIыр.

Урысейр лъэпкъ 200-м ­щIи­гъу зэзышалIэ къэрал телъыджэщ. Дызэрыкуэдыр зэран хуэхъуркъым зэныбжьэгъугъэрэ зэгурыIуэныгъэрэ дяку дэлъу дызэ­дэп­сэуным. «Лъэпкъхэр куэд мэхъу - Хэкур зыщ», - жиIэрт Гамзатов Расул. Аращ ди къэралышхуэм и быдапIэ нэхъыщхьэри, абы зедгъэу­жьын, ар зэIэпытхын, ди щIэб­лэхэм яхэтлъхьэн хуейщ. Апхуэдэу фIэкIа ехъулIэныгъэр зыIэрыдгъэхьэфы­нукъым. Мы зэхыхьэр Кавказыр зэрызэкъуэтым щы-хьэт техъуэхэм ящыщ зыщ, икIи ди лъэпкъхэм я зэкъуэ­шыныгъэм и хабзэфIым пы­зы­щэн ирехъу, - жиIащ Егоровэ Татьянэ.
Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм икIахэм фIэхъус щарихым, Осетие Ищхъэрэ-Аланием и Парламентым и УнафэщI Тускаев Таймурази къызэхуэсахэм ягу къигъэ­кIыжащ ди адэжьхэр лIэщIы­гъуэкIэрэ мамыру, зэгурыIуэу зэрызэдэпсэуар. Зэман нэхъ гугъу дыдэхэми абыхэм ящIыфырт Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ Осетие Ищхъэрэ-Аланиемрэ щыпсэу лъэпкъхэм я зэпыщIэныгъэр езыгъэ­фIакIуэ унафэ.
- Зэныбжьэгъугъэ, атэлыкъ хабзэ телъыджэхэм хуэдэ- хэр сэбэп хуэхъурт нэгъуэщI­хэм я щэнхабзэм нэхъ куууэ зыхэгъэгъуэзэным, зэныб­жьэ­гъугъэмрэ зэгурыIуэныгъэмрэ ирагъэфIэкIуэным, - къыхигъэщащ Тускаевым. - ЛIэщIыгъуэ зыбжанэ и пэкIэ геополитикэ щытыкIэ гугъум ди нэхъыжьхэм унафэ пэж къыхуагъуэтат - Урысейм гуэ­ту лъэпкъхэр зы унагъуэу зэ­дэп­сэуныр. А лъэбакъуэр ­къару лъэщ зыхэлът - IэнатIэхэр, щэнхабзэр, егъэ­джэ­ныгъэр къэIэтыным хуэгъэзат. Ди лъабжьэр быдэ зыщIщ: ди тхыдэшхуэр, псоми я зэхуэдэ щэнхабзэр, нобэ сэбэп къытхуэхъу лъапIэныгъэ мыкIуэщIхэр. Си гум къыб­гъэдэкIыу Къэбэрдей-Балъкъэрым сохъуэхъу мамырыгъэ, фIыгъуэ, зэIу­зэ­пэщыныгъэ иIэну, зыужьыныгъэфI игъуэтыну, - къыхигъэщащ Осетие Ищхъэрэ-Ала­нием и Парламентым и Уна­фэщIым.
ЩIэблэхэм я зэпыщI­э­ныгъэм и гугъу щищIым, ­ЮНЕСКО-м и IуэхухэмкIэ ­УФ-м и комиссэм и унафэ­щIым и къуэдзэ, дунейпсо IуэхухэмкIэ Урысей советым и вице-президент Дзасохов Александр игу къигъэкIыжащ и ныбжьэгъуфIу щыта, ­КъБР-м и япэ Президент КIуэ­кIуэ Валерэ. Абы къыхигъэщащ Къэбэрдей-Балъ-къэрым, уеблэмэ Кавказ псом жэуаплыныгъэ пылъу щекIуэкIа Iуэхугъуэшхуэхэм КIуэкIуэ Валерэ и цIэр зэрепхар.
- ЛъэкIыныгъэшхуэрэ му-ра­дышхуэрэ иIэу ар елэ-жьащ лъэпкъ зэгурыIуэныгъэм. Гугъуехь щыпэщIэ­хуэкIи, ар и IущагъкIэ, и ­пщэ­дейрей махуэр къы­зэ­рыгурыIуэмкIэ абы къы­хэкIыфырт, икIи Къэбэрдей-Балъкъэрыр а зэман гугъу­хэм къыхишыфащ. КIуэкIуэ Валерий куэд дыдэ зэфIигъэкIащ, гуфIэу абы къызжиIэжырт республикэр, къуа­жэ жыжьэхэр нэгъунэ, газкIэ къызэрызэрагъэпэщар. Дэ дзыхь зэхуэтщIырти, зэзэмы-зэ зэгъусэу дегупсысырт ­жэрдэм щхьэпэ зэмылIэу­жьыгъуэхэм. Узэныбжьэгъу­ныр пщIэшхуэ зыпылъщ. Ды­зэбгъурыту дызэде­кIуэ­кIы-ныр къэкIуэну щIэблэхэми къахуэгъэнапхъэщ, - къыхигъэщащ къэпсэлъам.
Тхыдэ щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, КъБР-м ЦIыхум и хуитыныгъэхэр ­хъумэнымкIэ и уполномо­ченнэ Зумакулов Борис жиIащ Къэбэрдей-Балъкъэ­рымрэ Осетие Ищхъэрэмрэ щыпсэу лъэпкъхэм яку дэлъ зэныбжьэгъугъэм мыхьэнэшхуэ зэриIэр. Абы къыхигъэщащ зэгъунэгъу республикэхэм яку дэлъ зэпыщIэныгъэ быдэм зэрыригушхуэр икIи япэ итахэм яубзыхуа хабзэхэм адэкIи пащэну зэрыщыгугъыр. 
- Сэ си щIалэгъуэм щы­щIэ­дзауэ Осетие Ищхъэрэм ­хуабжьу сыхуэпэжщ икIи ­зэ­къуэш зэхущытыкIэхэм ­ды­зэпащIэ. Адыгэхэри, балъкъэрхэри, урысхэри, къап­­­щ­тэмэ, Къэбэрдей-Балъкъэр щIыналъэм щыпсэу псори, ирогушхуэ Осетие Ищхъэрэ-Аланием хуэдэ гъу­нэгъу зэраIэм. ЩIыналъэ­хэр ды­зэрыгушхуэнрэ тхъу­мэн­рэ диIэщ.
Зэхыхьэм къыщыпсэлъащ КъБР-м и Парламентым и депутат, Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр институтым и унафэщI Дзэмыхь Къасболэтрэ тхыдэ щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, Осетие Ищхъэрэ-Аланием Тхыдэмрэ архео­логиемкIэ и институтым и уна­фэщI Бзаров Русланрэ.
Дзэмыхьым и къэпсэ- лъэ­ныгъэр теухуат лIэщIы­гъуэкIэрэ осетинхэр,  ады­гэхэр, балъкъэрхэр зэры­зэ­ныбжьэгъумрэ къадекIуэкI хабзэхэмрэ. Абы къыхигъэщащ лъэпкъхэм я щэнхабзэ зэхэтыкIэри тхыдэкIэ зэры­зэ­пы­щIари. Къэпсэлъам гулъы­тэ хэха яхуищIащ адэжьхэм я щапхъэм тету лъэпкъ зэ­къуэшыныгъэм и хабзэхэм пызыща къэрал, щIэныгъэ, щэнхабзэ лэжьакIуэ цIэ­ры­Iуэхэм, абыхэм я лъэхъэнэм. Депутатым къилъытащ осетинхэмрэ адыгэхэмрэ уна­гъуэ дахэ зэрызэдаухуэри къэгъэлъэгъуапхъэу. 

ЯгъэлъапIэ
Зэхуэсым и Iуэхугъуэ нэхъыщхьэхэм ящыщт саугъэтхэр ятыныр. КъБР-м и Iэтащ­хьэ КIуэкIуэ Казбек и уна­фэ­кIэ, КъБР-м и Парламентым и УнафэщI Егоровэ Татьянэ совет, урысей къэрал, политикэ лэжьакIуэ, дипломат, Осетие Ищхъэрэ-Аланием и президенту 1998 - 2005 гъэ­хэм щыта Дзасохов Александр иритащ КъБР-м и да­мыгъэ нэхъыщхьэр - Къэ­бэр­дей-­Балъкъэр Республикэм и пащ­хьэм щиIэ фIы­­щIэхэм пап­щIэ орденыр. 
Осетие Ищхъэрэ-Аланием и Парламентым и УнафэщI Тускаев Таймураз «Парламент зэпыщIэныгъэхэм зе­гъэу­жьыным, лъэпкъхэм яку дэлъ зэныбжьэгъугъэр гъэ­бы­дэным хэлъхьэныгъэшхуэ зэрыхуищIым папщIэ» ­КъБР-м и Парламентым и ЩIыхь тхылъыр хуагъэфэщащ.

Лэжьыгъэ IуэхукIэ зэхуозэ
Зэхыхьэм ипкъ иткIэ, ­КъБР-м и Парламентым и Уна­­фэщI Егоровэ Татьянэ Осетие Ищхъэрэ-Аланием и Парламентым и УнафэщI Тускаев Таймураз IущIащ. Ахэр Iуэхугъуэ куэдым теп­сэ­лъыхьащ, къапэщылъхэри къагъэлъэгъуащ.

Журналистхэм щепсалъэм
КъБР-м и Парламентым и УнафэщI Егоровэ Татьянэ и гупсысэхэмкIэ ядэгуэшащ хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм я лэжьакIуэхэм:
«Къэбэрдей-Балъкъэ­рым­рэ Осетие Ищхъэрэ-Аланием­рэ зэрызэгъунэгъум къищы­нэ­мыщIа, лIэщIыгъуэ куэд зи ныбжь зэныбжьэгъугъэ нэс­кIи зэпыщIащ. А псом ди лъэпкъхэр ипэжыпIэкIэ зэ­къуэш ещI», - жиIащ абы.
Хабзэубзыху IуэхущIапIэхэр зэ­­­рызэдэлажьэм щытеп­сэлъыхьым, Егоровэ Татьянэ къыхигъэщащ республикэ-хэм я парламентхэр УФ-м и хабзэубзыхухэм я Советми Кавказ Ищхъэрэ Парламент Ассоциацэми купщIафIэу зэрыщызэдэлажьэр, абы къыдэкIуэуи иджыблагъэ Iэ зыщIадза ЗэгурыIуэныгъэм Iэмал къазэрыритыр я зэ­пыщIэныгъэр нэхъ куу, нэхъыфI ящIыну.
Егоровэ Татьянэ игу къигъэкIыжащ Осетие Ищхъэ­рэм и депутатхэр Къэбэрдей-Балъкъэрым иджыблагъэ зэрыщыIар, Дзэлыкъуэ щIыналъэр я щапхъэу, республикэм и къуажэхэм зэрызаужь щIыкIэм щызыгъэ­гъуазэ Iуэхухэр къызэрызэ­рагъэпэщар. ТекIуэныгъэ Иныр илъэс 80 щрикъум   Осетие Ищхъэрэ-Алание  Республикэм и Парламентым и УнафэщIыр хэтащ КъБР-м и Парламентым къыхилъ- хьауэ щыта «Зы лъа­гапIэм къыщыщIэдзауэ адрей лъагапIэм нэс» хэкупсэ Iуэхум. 
- Iуащхьэмахуэ лъапэ нэ­мыцэ-фашист зэрыпхъуа­кIуэ­хэм къыIэщIэгъэкIыжыным папщIэ екIуэкIа зэхэуэхэм хэкIуэда зауэлIхэм я фэеплъым пщIэ хуэтщIу, щхьэхуитщIыжакIуэхэм я фэеплъ нэхъ лъа­гэ дыдэу бгым тетым удз гъэгъахэр щыдгъэтIылъащ. КъищынэмыщIауэ, Терскол къуажэм дэт школым, IуэхущIапIэ зэмылIэужьыгъуэхэм дыкIуащ. Шэч хэмылъу, а псори сэбэп мэхъу адэкIи нэхъ гъунэгъу дызэхуэхъу­ным, - жиIащ Егоровэ Татьянэ.
КъБР-м и Парламентым ЩэнхабзэмкIэ, жылагъуэм зе­гъэужьынымрэ хъыбар­егъа­щIэ IуэхухэмкIэ и комитетым и унафэщI Текуев Амырбий жиIащ республикитIым щыпсэу лъэпкъхэм я зэкъуэшыныгъэр тхыдэм куууэ къызэрыхэщыр. Абы зэрыжиIащи, ар ноби щынэры­- лъ­а­гъущ щIыналъэхэм. Абы, шэч хэмылъу, еубзыху къэ-рал лъэпкъ Iуэху нэхъыщ­хьэ­хэмрэ къалэнхэмрэ. 
КъБР-м и Парламентым Къэпщытэныгъэмрэ регламентымкIэ и комитетым и унафэщIым и къуэдзэ, ЩэнхабзэмкIэ, жылагъуэм зегъэужьынымрэ хъыбарегъащIэ IуэхухэмкIэ комитетым хэт Пащты Борис, зэIущIэм и мыхьэнэр зэрыиныр  къыхигъэщу, къызэгъэпэщакIуэхэм фIыщIэ зэрахуищIыр жиIащ.
- Дэ, республикитIым щып­сэу­хэм, дызэрыгушхуэн диIэщ: лIэщIыгъуэ куэд ­хъуауэ дызэныбжьэгъуу ды­къы­зэрызэ­дэ­гъуэ­гу­ры­кIуэр, ди тхыдэм ды­зэ­рыхуэпэжыр. Абы и щыхьэтщ - щIыналъэ­хэм я Iэтащхьэхэр езыхэри зэныбжьэгъуу, зым адрейм и гугъуехьыр дигъэпсынщIэу къы­зэрекIуэкIар. ЩIэблэ къэс зэфIэкI зиIэ къахокI, икIи ди нэхъыжьхэм яубзыхуа зэхущытыкIэхэм я хабзэ нэхъыфIхэр абыхэм зэIэпахын хуейуэ. Нобэ дызэхуэсауэ «дызэ­къуэшщ, дызэгъусэщ» зэры­жы­тIэр ди ужь итхэм гъуэгугъэлъагъуэ яхуэхъун хуейщ, - къыхигъэщащ депутатым.

Лъэпкъ музейм
КъБР-м и Парламентым и лIы­кIуэхэр Осетие Ищхъэрэ-Ала­ние Республикэм и Лъэпкъ музейм щыIащ.
ПэшипщIым щIагъэзэгъа хьэпшыпхэм лIэщIыгъуэхэр зэкIэлъыкIуэу къызэщIа­къуэж: кобан щэнхабзэмрэ Алан къэралыгъуэм и тхы­дэм­рэ къыщыщIэдзауэ зауэ нэужьым республикэр зэфIэгъэувэжынымрэ абы и иджы­рей ехъулIэныгъэхэмрэ щы­щIэкIыжу. Депутатхэр еп­лъащ лъэпкъ фащэхэм, Осетиер Урысейм зэрыгухьам теухуа тхыгъэхэм, республикэм щыщ дзэзешэхэм ейуэ щыта хьэпшыпхэм, Хэку зауэш­хуэм и зэманым щыIа дэфтэр гъуэтыгъуейхэм.
Зэхуэсым и кIэм зэхыхьэм хэтхэм къыхагъэщащ мып­хуэдэ зэIущIэхэм мыхьэнэшхуэ зэраIэр, щIыналъэхэр дя­пэкIи купщIафIэу зэры­зэ­дэлэжьэнум шэч къызэрытрамыхьэр.
ХьэщIэхэм папщIэ зыкъагъэлъэгъуащ Осетие Ищхъэрэ-Алание Республикэм и артист пажэхэм.

КъБР-м и Парламентым и пресс-IуэхущIапIэ.