Акъылбалыкъ болмагъанлагъа деп ишлеген Республикалы социал-реабилитация ара  «Намысда» болум энчиди – мында багъыу иш дарманла, уколла бла угъай, ангылаулукъ, себеплик этиу эмда хар сабийге ийнаныулукъ бериу бла бардырылады. Къыйын жашау болумгъа тюшген сабийлеге анда жатхан жер, аш-суу  бериу бла чекленип къалмай – бек багъалы затны- кеси кесине, кючюне ийнаныулукъну да къайтарадыла. Анда тургъан жашчыкълагъа бла къызчыкълагъа деп  энчи жарашдырылгъан тюрлю-тюрлю тренингле къурайдыла, ала бла юйретиу, ангылатыу дерсле бардырыладыла. Алагъа къонакъгъа  психологла, невропатологла да терк-терк келедиле, сёлешедиле, сабийлени айтханларына да тынгылайдыла.

Бу кюнледе уа арагъа къонакъгъа КъМР-ни  Миллетлени ишлери  эмда жамауат проектле жаны бла  министерствону себеплиги бла  «Галактика» жамауат организацияны келечилери психолог Залим Шибзухов бла бирге баргъандыла. «Тренинглени программасын биз  къыйын жашау  болумгъа тюшген сабийлени эмда акъылбалыкъ болмагъанланы энчиликлерин эсге алып жарашдыргъанбыз,-деп чертгенди  Залим. -Ол а бизни ара бла бирге  жашауда бардыргъан  экинчи проектибизди. Биз анда тургъанла  бла ушакъ эте, ала къалай тюрлене баргъанларын кёребиз, ишибиз алагъа бек магъаналы болгъанын да билебиз. Кесибизге уа ол бютюн тири ишлерге кёллендирген шартды», -дейди мени ушакъ нёгерим.

Школда дерслеге ушаш мында  параграфла, белгиле салыу  да жокъду. Бек магъаналы зат - акъылбалыкъны ич дуниясы бла ишлеудю. Программа да алагъа келиширча жарашдырылгъанды. Сабийлени ангыларгъа, жашаугъа къабыргъаларын жарашдыра билирге юйретедиле. Ол а акъылбалыкъ болмагъан  сабийни  кесини халине башчылыкъ этиуде биринчи атламды.

Сабий  къайгъы болса, ачыуланса,  кеслерин къалай къолгъа алыргъа кереклисине да юйретедиле. Ол амалла уа къыйын болумда  терк окъуна  тап халгъа къайтыргъа  болушадыла. Арада тургъан къызчыкъланы бла жашчыкъланы  кёбюсю къысха жашауларында окъуна аманлыкъдан сора зат кёрмегендиле, аны себепли сёлешген халлары да алайды. Бирде кеслерин эниш эте: «Мени къолумдан жукъ да келмейди», «Мен анга тийишли тюйюлме»,- деген кезиулери да боладыла. Тренингледе уа  балаланы аладан кери этерге, тап жолланы излерге болушадыла.

Аслам эсни  кеслерини башларында болгъан  оюмларын, акъылларын урушмай, тюйюшмей айтыргъа, битеу ол затла бла бирге сабийлеге дагъыда тышындан къысыулукъ этип, ол не да башха осал ишни тындыр дегенлеге тийишли жууап бере билирге да юйретедиле.

-Бек  иги кёрюмдю бизни ишибизде жетишимлерибиз тюйюлдюле, арада  кечиннген сабийлени кеслерини ол не да башха биз айтхан ишлеге, затлагъа кёз къарамларыды, аланы иги жанына тюрленнгенлериди. Арада ишлегенле айтханнга кёре, сабийле  бек сакълайдыла энди боллукъ тренинглени. Алагъа ол борч тюйюлдю, ышаныулукъду эмда жангычылыкъды. Тренингледен сора сабийлени  тюрленнгенлери кёзге туура  кёрюнеди. Ала керти да бек хайырлыдыла. «Намысда» ишлеген  устазла бла  психологла уа, аладан сора сабийле кеслерин  башхача жюрютгенлерин белгилейдиле. Ала бютюн ачыкъ боладыла, сёзге къатышыргъа сюедиле, бир бирлери бла шуёхлукъ жюрютюп башлайдыла, кёзлеринде уа къоркъуу, бир осал ишге  сакълыкъ угъай, жашаугъа ышаныулукъ, сейир кёрюнедиле.

Тренингле – бош дерслени бир къаууму болуу бла чекленип къалмайдыла. Ол сабийлени къадарларын игилендириуге элтген жолду. «Галактика», «Намыс» да сабийлеге  психология инструментле бере –  жашауда тюберге боллукъ къаллай чырмауну, къыйынлыкъны да хорларгъа эмда кесини жашауун тап къураргъа боллугъуна берген ышаныулукъдула.

Холаланы Марзият.