Арт кезиуде билим бериуде тюрлениуле, жангычылыкъла да кийириледиле. Аланы себеплиликлери бла уа узакъ тау эллерибизде мектеплени, садиклени болумлары игилендирилгенлеринден сора да, жаш тёлюню окъутхан эмда юйретген махкемелерибиз кеслерини жетишимлери бла да къууандырадыла. Ол жетишим, район неда республика даражалы болуп къалмай, къырал даражалы болса уа, бютюнда.

Биз къууатлылыгъы бла кесине илешдирген Быллым элни Ахматланы Ахмат атлы школунда болгъаныбызда уа ол алгъаракълада «Билим берген махкемелеге качествону белгиси» бла саугъаланнганын билип, анга да къууаннганбыз. Бюгюнлюкде Россейни регионларындан аллай белгиге, Рособрнадзор билдиргеннге кёре, 969 школ тийишли болгъанды бу саугъагъа. Республикабызда уа аланы саны алтыгъа жетгенди. Быллымны мектебини юсюнден энчи айтханда уа, ол Элбрус районда аллай даражагъа чыкъгъан биринчи эмда алыкъа жангыз школду. Саугъаны кесин да быйыл берип башлагъандыла.

Бюгюнлюкде мында 217 сабий окъуйду, ала барысы да бир сменнге жюрюйдюле. Быллымны бусагъатдагъы школу 1970 жылда берилген эди хайырланыргъа, кесини да 500 окъуучугъа жери барды. Параллельлери болгъан классланы (3,6,7-чи классла) барлыкълары да къууандырады. Арт кезиуде биринчи класслагъа асламыракъ сабий келип башлагъанды. Алай бла уа бир классда окъуучуланы саны жыйырмадан аслам да болады.

Дерсле берген устазла да мектепде жыйырмадан асламдыла. Аланы араларында усталыкъда алыкъа биринчи атлам этгенле болгъанлары кёллендиреди. Сёз ючюн, быйыл химиядан окъутургъа Балаланы Рита келгенди. Толгъурланы Зухура уа ингилиз тилден юйретеди. Хаджиланы Асият а башланнган класслагъа жюрюгенчиклени билимни жолуна тюшюндюреди. Къызла барысы да кеслери бу элде ёсгендиле, мында школну бошагъандыла.

Бюгюнлюкде устаз коллективге таматалыкъ Толбойланы Султан Исмайылович этеди. Аны юйретиу жаны бла орунбасары Ёзденланы Афуажан Ахматовнады. Ол РФ-ни Юйретиуюню эмда жарыкъландырыууну сыйлы ишчисиди, кёп жылланы ичинде мында орус тилден бла литературадан дерсле береди.

Баразбийланы Эльмира Ануаровна да директорну окъутуу эмда юйретиу жаны бла орунбасарыды. Ол а КъМР-ни сыйлы устазыды, сабийлени математиканы жашырынлыкъларына тюшюндюреди. Билим бериуде ишлеп келгенли энди 45 жылдан атлагъанды.

Мектепге кёп болмай тынгылы ремонт да этилгенди. Аны хайыры бла мында онгла да игилендирилгендиле. Бюгюнлюкде аны китапханасы, актовый эмда спорт заллары, ашханасы, Ата журтну къоркъуусузлугъуну эмда къоруулауну мурдорлары эмда башха дерслени бардырыр кабинетлери, музейи да бардыла. Школну тапландырылгъаныны себеплиги бла уа мекямны эндиге дери тынгылы хайырланыр онг чыкъмай тургъан жерлерин да тап жарашдыргъандыла.

Сёз ючюн, ол мында музейни къурар амалны да бергенди. Аны уа Ёзденланы Афуажан бла Ахматланы Раузат былтыр ачхандыла. Мында миллет жашау турмушунда хайырлана келген аслам затны кёрюрге боллукъду. Аны бла бирге уа музейде ачыкъ дерслени, адабият тюбешиулени, дерсден тышында ишни бардырыргъа да жарарыкъды. Бютюнда ахшысы уа - школ ол неда бу эришиуге къатышыргъа кёлленсе, анга кёрмючню къурай, кёп заман оздурур кереклиси боллукъ тюйюлдю. Нек дегенде ол мында хар кюнден да барды, сабийле аллай эрттеледен къалгъан затланы кёрюп, билип ёсгенлерини да магъанасы теренди.

Биз анча жылны ичинде мектепге башчылыкъ этип келгенлени атларын барысын да санаялмай эсек да, Быллымны мектеби эрттеден тохташдырылгъан тёрелени мурдорларында ишлей, айныуну жолунда баргъанын да кёргенбиз. Айхай да, аны алайлыгъын а биз огъарыда сагъыннган белгини анга берилгени дагъыда къатлап шагъатлыкъ этеди.

Айныуну жолун айтханыбыздан арысында уа, мында «Точка роста» араны 2019 жылда ачылгъанын, анда бюгюнлюкде шахматладан (устаз Шауаланы Балкъыз), проект ишден (устаз Атаккуланы Зухура), информатикадан (Къудайланы Руслан), ОБЗР-ден (Баразбийланы Айя) тюшюндюргенлерин белгилерчады. Арагъа башчылыкъны Алийланы Роза этеди. Аны педагогу-къураучусу уа Къудайланы Мадинады. Мында сабийлеге жаланда бир угъай, экишер, андан да аслам кружокга жюрюр онгла бардыла.
Жашауда бардырылгъан проектлени себепликлери бла школгъа эки кере улоу да берилгенди. Жангысына да энди тёрт жыл чакълы болады. Аны болушлугъу бла Быллымны баш жанында Местпром деп айтылгъан жерден сабийлени эрттенликде дерслерине кеч болмай келтирир амал барды.

Мектепде, окъуучулагъа дерсле берилгенлеринден тышында да, тюрлю-тюрлю проектле къуралып, сабийлени аслам затха сейирлерин ачадыла, ала волонтёрлукъ иш бла да кюрешедиле. Сёз ючюн, мында 2016 жылдан бери бардырылгъан «Маданият сёлешиуле» атлы проектни кёплеге юлгюге келтирирге боллукъду. Аны башламчысы Прохладна шахар округну искусствола школуну таматасы Наталья Перегуда болгъанды. Алай бла, Прохладныйни Александр Пушкин атлы 8-чи номерли битеулю билим берген мектеби Быллымны школу бла байламлыкъда ишлей, хар бири ёсюп келген тёлюню, кезиу-кезиу, миллетлени адет-тёрелери бла шагъырейлендиредиле, жазыучула бла тюбешиуле, оюнла къурайдыла. Бир бирге ол халда къонакъгъа барыуну уа школчула бютюнда жаратадыла эмда сюйюп къатышадыла.

Сабийлени аш-сууларын жалчытыу иш да мында къуралыулуду. Башланнган класслагъа жюрюгенчиклени барысына да кюнню ичинде бир кере жылы аш хакъсыз бериледи. Саулукълары бла байламлы энчиликлери болгъанлагъа уа – эки кере. Бешинчи–онбиринчи класслада окъугъанланы да барды ауузланыр амаллары.

Быллымны окъуучулары не жаны бла да кеслерини хунерлерин ачыкълай, жетишимли бола келгенлерин билебиз. Сёз ючюн, спортда да ала айырмалыдыла. Быйыл теннисден, гитче футболдан да биринчи жерлеге тийишли болгъандыла. Грек-рим тутушуудан битеуроссей даражалы турнирде Балаланы Алий (8 класс) алчы эмда призёр болгъанды. Аны, быллай эришиулеге къатыша, алыкъа бир кере да хорлатмагъанын чертедиле устазлары уа.

Боксдан регионла аралы турнирге Ставрополь крайны Суворовская станицасында да къатышхандыла сабийле. Анда Ахматланы Бийаслан (5 кл.) эмда Жанатайланы Исхакъ (2 кл.) – биринчи, Шауаланы Рамазан а (5 кл.) эки кере да экинчи жерлеге тийишли болуп, эллерини, республикаларыны атларын да айтдыргъандыла.

Энди бир ненча жылдан бери физкультура Окъуучуланы битеуроссей дерс олимпиадаларыны  тизмесине киргенди. Быллымны сабийлери да анга къатышадыла эмда быйыл аланы олимпиаданы район урумунда жети призёрлары барды. Андан сора да, бу окъуучулагъа аны республика кезиуюне къатышыргъа эркинлик да берилгенди. Тогъузунчу-онбиринчи класслагъа жюрюген жашладан бла къызладан къуралгъан къауумлары уа, «Акъыл сермешле» интеллектуал эришиуге къатышып, районда биринчиле болгъандыла.

Озгъан окъуу жылда Быллымны мектебин он адам бошагъанды. Аладан экиси – Ахматланы Елена бла Толбойланы Омар – алтын майдаллагъа тийишли болгъандыла. Жаш бюгюнлюкде Москвада Николай Пирогов атлы медицина университетни (РНМИУ) студентиди. Къыз да КъМКъУ-да билим ала турады, ол да врачны жолун сайлагъанды. Школда окъугъан кезиуюнде «Без срока давности» Битеуроссей даражалы эришиуге орус тилден къатышып, кёлден жазмасы бла биринчи жерге тийишли болгъанды. Аны бла байламлы устазы Ёзденланы Афуажан бла бирге Ахматланы Елена къыралыбызны ара шахарына да чакъырылгъан эдиле.

Озгъан окъуу жылда мектепни бошагъанлада, андан сора да, эки кюмюш майдал болгъанды. Ала бла уа Ботталаны Мансур эмда Шауаланы Исмайыл саугъаланнгандыла. Жашладан биринчиси бюгюнлюкде Дубайда программистге окъуй турады. Экинчиси уа КъМКъУ-ну студентиди, ол да кесине усталыкъгъа бу ызны сайлагъанды.

Быйыл а мектепни жети сабий бошарыкъды. Ала да окъуугъа-билимге кёл салгъанладыла. Школну таматалары, устазлары да быйыл да аны майдалла бла бошарыкъла чыгъарла деген жарыкъ умутдадыла.

Айхай да, устазланы, сабийлени, мектепни башха жумушлары бла байламлы мында ишлегенлени барысын да сагъынып туралмай эсек да, Быллымда огъурлу эмда сюйдюмлю адамла жашагъанларын бу школну юлгюсюнден биз да кёрдюк. Ол мындан арысында не жаны бла да айный, тилибизни, миллет ышанларыбызны эндиге дери сакълагъаныча, дагъыда сакълай, керелей да барлыгъына ышанабыз. Аны бла бирге уа, аланы къырал саугъалары бла жангыдан алгъышлай, ызыгъыз бирси тау эллерибизни мектеплерине да къалын болсун, дейбиз!

Мокъаланы Зухура.