Чочайланы Зейтунну жашы Зуфар Бызынгыны администрациясыны башчысыды. Элде школну бошагъандан сора Къабарты-Малкъар къырал университетге кирип, андан «социал-культура сервис эмда туризм» жаны бла усталыкъ алып чыкъгъанды. Олимпиада объектледе жетишимли уруннганы ючюн «Олимпийский» къырал корпорацияны саугъаларына, бюсюреу къагъытларына, КъМР-ни Парламентини, Черек, Зольск муниципал районланы, талай министерстволаны бла ведомстволаны ыспасларына, махтауларына да тийишли болгъанды. Юйдегилиди, эки сабий ёсдюреди.
- Зуфар, урунуу жолунг къайда башланнганды?
- Университетде окъуй тургъанымлай, чекленнген жууаплылыгъы болгъан «Дар-98» биригиуде уруннганма. Ол заманда ол чекчилеге мекям ишлей эди да, мен да манга буюрулгъан жумушланы тамамларгъа кюрешгенме. Бийик билим алып чыгъар заманнга уа къурулуш да бошалады. Ол жыллада элде усталыгъым артыкъ керекли тюйюл эди да, Шимал Кавказда энергоремонт компаниягъа чакъырадыла да, барама. Анда манга участкагъа башчылыкъ этерге да буюрадыла. Алты жылдан а эллиле администрацияны башчысына айырадыла.
- Андан бери элде не зат тюрленнгенди?
- Артыкъ кёп заман озмагъан эсе да, бир къауум иш а тамамланнганды дерге боллукъма. Бек аздан сегиз миллет проектге кёре жумушла толтургъандыла. Энчи алып айтханда, элде суу быргъыла толусунлай алышындырылгъандыла, Бызынгыны Маданият юйюне тынгылы ремонт этилгенди, окъуу юйню, сабий садны, Маданият юйню да жылытырча котельня ишленнгенди, элге кирген жерде «Бызынгы» деген жазыуу бла стела орнатылгъанды.
Дагъыда кёп къатлы юйню арбазы тап халгъа келтирилгенди, 16 орамдан онбирине асфальт салыннганды. Аладан да тогъузусу эл администрацияны, экиси да республикалы бюджетни ахчасына тапландырылгъандыла. Къалгъан тёрт орамгъа да быйылны ахырына дери асфальт салынырыкъды, хазырлау ишле къыстау барадыла.
Битеу ол айтылгъан жумушладан сора да, тёрт кёпюрге тынгылы ремонт этилгенди, биченликлеге тартылгъан илипинни тогъуз километри тап халгъа келтирилгенди. Жауун, тауладан келген суула да жолланы бузмаз эмда бызынгылыланы бахчаларын сугъарыр амаллары болур ючюн, элни ичинде лотокла, быргъыла тартылгъандыла.
Дагъыда элде жолланы кенгертир ючюн, жанларына 500 метрге тыйгъычла, кир суула кетерча, 700 метрге быргъыла салыннгандыла.
Жерде ишлерге сюйгенлени къайгъылары да этилгенди: ала бла жетмиш тёрт участканы ортакъгъа алыргъа деп келишим тауусулгъанды.
- Бюгюнлюкде элни айный, айбат бола баргъаны, эллилени къолайлары да ёсгени кёрюнюп турады. Да сора жаш адамла элден нек кетип барадыла?
- Арт тёрт-беш жылны ичинде уа кёпле артха къайтхандыла. Анга уа туризмни айный баргъаны да себеплик этген болур. Таза тау хауабыз, гара сууларыбыз, табийгъатыбызны тамашалыгъы да бери кёплени тартадыла. Эски Холамда Деуле гажыу тишни кёрюрге, юсюнде сюелип, суратха тюшерге да кёпле сюедиле. Аны эсге алып, элде къолайлары болгъанла ол тийреде ашханала ачхандыла, келген къонакъланы таулу хантла бла сыйлайдыла, элибизни, халкъыбызны тарыхы бла да шагъырейлендиредиле.
Ашланы асламысы уа эллиле кеслери тутхан малланы этлеринден, сютлеринден, бахчаларында ёсдюрген битимлеринден хазырланнганлары себепли татыулары энчиди, саулукъгъа хайырлары да уллуду. Аны бла да къалмай, эллилени бир къаууму кеслери аш-суу хазырлап, туристлени сыйлайдыла. Битеу ол амалла уа эллилени къолайлыкъларын ёсдюрюрге себеплик этедиле.
Бюгюнлюкде элибизде - орамла эркин, сыйдам, хауа - таза, тёгерек-баш – айбат. Орамлада кече чыракъла жанадыла, телефон байламлыкъ барды, газ хар юйге да келгенди, крандан исси, сууукъ суу да чыгъады. Эллилени иги кесеги малла тутадыла, этни, сютню, аладан этилген ашарыкъланы артыгъын юйлеринден чыкъмай сатадыла. Къысхасы, энди элден кетер сылтаула алай кёп тюйюлдюле.
- Элледе спортну, маданиятны да айнытыугъа да республикада арт заманлада уллу эс бурулгъанын билеме, сизде уа хал къалайды?
- Школда спорт зал, аны арбазында жарау этерча тюрлю-тюрлю спорт керекле бла майдан бардыла, боксдан секция ишлейди. Ары бек аздан 40-гъа жууукъ жаш жюрюйдю. Ингирликде уа Маданият юйюбюзде байрамла ётедиле, концертле боладыла. Къысхасы, жаш адамланы угъай да, абадан къауумланы да хар бири сейирлерине, ыразылыкъларына кёре кеслерине жубанч табаргъа, бош заманларын зауукълу ётдюрюрге боллукъдула.
- Зуфар, сен жаш адамса, сени тёлюнге къаллай багъа бичерге боллукъса?
- Хар тёлю да кесини заманына кёре жашайды. Сёзсюз, уруш эмда андан сора жыллада жашагъанла, аппаларыбыз бла ынналарыбыз бизден арталлыда башха тюрлю адамладыла – адет-тёрени, намыс-сыйны багъалагъанла, ниетлери таза, жюреклери огъурлу болгъанла. Алай бизни да ала юйретгендиле, алай эсе уа, аладан къаныбызгъа кёп иги зат ётгенди.
Мени сартын, атабыз бла анабыз ётмекни къалай багъалагъанлары эсимдеди: столда бурху окъуна къалса, къол аязларына жыйып, не кеслери къабар эдиле, не мал ашха къошар эдиле. Аланы хайырындан, биз аш-сууну зыраф этмезге бек сакъбыз.
Школда да устазларыбыз, тынгылы билим бергенлери бла къалмай, адеп-къылыкъгъа юйретгендиле. Сау болсунла. Битеу ол затла мени тёлюмде ахшы ыз къойгъандыла.
Бизни тёлюге кеслерин асыры бек сюедиле дегенле да бардыла. Аланы терсге санайма. Сёз ючюн, Бызынгыда бир иш башланса, жаш адамларыбыз барысы да бирден сюеледиле. Бирикген ниетде ишлейбиз.
- Мындан ары не жумушла тындырыр муратынг барды?
- Заман тюрленеди, адамланы сурамлары да ёсе барадыла. Абадан тёлю айтханыча, алгъын элде асфальт салыннган бир жол да жокъ эди, аны ючюн а артыкъ жарсымагъанбыз, жашагъанбыз.
Болсада кюн сайын тюрлю-тюрлю жумушла чыгъадыла, аланы барысын да бир жолгъа тамамлап чыгъар онг жокъду. Элни жеринде школ, сабий сад, амбулатория, маданият мекям, почта бёлюм, межгит да бардыла. Ала барысы да эллилени жашауларын женгиллетирге, ырахат этерге деп ишленнгендиле да, ала бла байламлы къайгъыла, жумушла кёпдюле.
- Хау, элни ауарасы кёпдю, ол манга керекми эди деп, сокъураннган иш этгенмисе?
- Ишинги магъанасын кёрюу ол уллу насыпды деп, алай къарайма. Сёзсюз, элге башчылыкъ этген тынч тюйюлдю, алай бу ишде мени тутхан, кёллендирген да бир зат барды - эллилерими ыразылыкълары.
- Черек район къуралгъан кюннге хазырланыу ишле къыстау барадыла, Бызынгы уа анга къалай тюберикди?
- Байрам келир айны башында белгиленирикди. Тауда кюн иги болуучуду, бу жол да алай болур деп ышанабыз, болсада чатырла салырбыз деп турабыз. Кёп къонакъ чакъыргъанбыз. Алагъа да тау адетде тюберикбиз. Аш-суу хазырларыкъбыз, къолдан усталарыбызны ишлеринден кёрмючле къурарыкъбыз. Бызынгыгъа, районнга эртте заманлада келген, бюгюнлюкде сау-саламат жашап тургъанланы, районну, элни айнытыугъа юлюшлерин къошханланы алгъышларыкъбыз.
Бу ушагъыбызны хайырлана, байрамгъа келирге ыразылыкълары болгъанланы барысын да чакъырабыз. Келгенлеге бийик даражада къонакъбайлыкъ этерге хазырбыз. Аланы фахмулу жырчыларыбыз, артистлерибиз къурагъан аламат концерт сакълайды.
- Эл башчыны бош заманы аз болгъанын билеме, алай дагъыда, элни къайгъыларындан башха, не зат этерге сюесе деп.
- Таулагъа барыргъа бек сюеме. Ала къайгъынгы чачадыла, санларынга женгиллик, кюч- къарыу да бередиле. Эштада, тау этеклеринде туугъаным кесин билдире болур: таула мени кеслерине бек тартадыла.
Ушакъны Холаланы
Марзият бардыргъанды
