Ткаченкэ Андрей и цIэр зезыхьэ СурэтыщI гъуазджэхэмкIэ музейм щагъэ­лъа­гъуэ «Возвращение» зы­фIаща выставкэр. Абы япэу утыку къыщрахьащ УФ-м и Су­рэ­тыщIхэм я зэгухьэныгъэм хэт, 1995 гъэ ­лъандэрэ Германием щы­лажьэ икIи щып­сэу ди хэкуэгъу художник цIэрыIуэ Хьэжу Мурат и IэдакъэщIэкI­хэр. Ипэ зидгъэ­щынщи жытIэнщ Мурат и муль­типликацэ фильмитIи мыб­деж зэрыщагъэлъэгъуар.

КъБР-м щэнхабзэмкIэ и ми­нистрым и ­къуэдзэ Кар­чае­вэ Iэминат гъэлъэгъуэныгъэр къыщызэIуихым жиIащ апхуэдэ лэжьыгъэ гъэщIэ­гъуэнхэм еплъыну Iэмал зэ­ра­Iэр зэрыфIыгъуэшхуэр. Абы жиIащ Мурат и адэ, КъБР-м и цIыхубэ сурэтыщI Хьэжу Руслан и Iэ­щIагъэм зэрыпищэр зэрыгуапэр, зи IэрыкI­хэр дуней псом и утыкуш­хуэхэм щIэупщIэшхуэ щаIэу изыхьэ Мурат и лэжьыгъэхэр дыдейми къызэрыщалъы­тэр, щIыналъэм щып­сэухэм щIэщыгъуэ зэращыхъур абы и Iуэхум цIы­хушхуэ къы­зэ­рекIуэлIамкIэ зэрынэры­лъа­гъур­. Карчаевэр Хьэжу Мурат ехъуэ­хъуащ и IэнатIэм ехъу­лIэныгъэ инхэр щиIэну, щIэх­-щIэхыурэ хэкужьым и лэ­жьыгъэхэр щигъэлъэгъуэну. 
- Гъэлъэгъуэныгъэм зыкърезыгъэхьэлIахэм сыныво­хъуэхъу мы лэжьыгъэ щIэ-щы­гъуэ­хэм феплъыну Iэмал фы­зэриIэмкIэ. Мурат и Iэ­рыкI­хэмкIэ нэрылъагъущ зэ­фIэкI зэриIэр. Уи адэм, укъыщалъхуа щIыналъэм уахуэфащэу дунейпсо гъуазджэр уогъэбейри, адэкIи уе­фIэ­кIуэну, гукъыдэж уиIэу фIыуэ плъагъу IэщIагъэм упэрытыну, уи ехъулIэныгъэхэм хэбгъэхъуэну ди гуапэщ, - жиIащ КъБР-м и Парламентым щэн­хабзэмкIэ, граждан жы­лагъуэм зегъэужьынымрэ хъыбарегъащIэ IуэхухэмкIэ и комитетым и унафэщI Те­куев Амырбий. 
КъБР-м и цIыхубэ сурэ­тыщI, Художест­вэхэмкIэ Урысей Академием и академик, профессор Пащты Герман къыщыпсалъэм къыхигъэщащ Хьэжум и гъэлъэгъуэ­ныгъэм рес­публикэм и сурэтыщI куэд къызэре­кIуэ­лIар зэригуапэр, я нэхъы­жьыфI­хэм я лэжьыгъэхэм пызыщэ щIалэ­гъуалэ республикэм зэримымащIэм узэригъэгушхуэр. 
КъБР-м и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм и унафэщI Къа­ныкъуэ Жаннэ къытеувы­Iащ мы гъэлъэгъуэныгъэм щIэдзапIэ хуэхъуам. Му­рат и IэдакъэщIэкIхэр Берлин нэгъабэ щыщигъэлъэ­гъуам, су­рэт щхъуэкIэп­лъы­кIэ­хэмкIэ гъэдэха и алэрыбгъухэр Къэ­бэрдей-Балъкъэрми щалъагъуну я нэ къы­­зэрикIыр щри­IуэкIым, ар арэзы зэрыхъуар икIи ди щIыналъэм и да­хагъэм, щIыпIэ, щIыуэпс ­къулейм, цIыхубэр зыгъэгуза­вэ Iуэхугъуэхэм триухуа ­           мы лэ­­жьыгъэ хьэлэмэтхэр илъэс­­кIэ зэригъэхьэзырар. Къаныкъуэ Жаннэ къызэ­хуэ­сахэм гу лъаригъэтащ и адэм и лэжьыгъитIи Мурат мы гъэ­лъэгъуэныгъэм зэрыхи­гъэ­хьам. 
КъБР-м и цIыхубэ су­рэтыщI, Художест­вэ­хэмкIэ Урысей Академием хэт Пащ­ты Алим тепсэлъыхьащ Хьэ­жу Муратрэ езымрэ художественнэ школым зэры­щы­зэдеджам, ахэр зэрызэныбжьэгъум, зыми емыщхь и лэ­жьыгъэ­хэр Хэкум нэхъыбэрэ щигъэ­лъэгъуэ­ну зэпымычу зэрыриIуэкIыр. 
СурэтыщI Аккизовэ Имарэ Хьэжу Мурат фIыщIэ хуи­щIащ, ИнтернеткIэ мыхъуу, дахагъэкIэ гъэнщIа мыпхуэдэ лэжьыгъэ телъы­джэхэм гъу­нэгъуу еплъыну Iэмал къа­зэрыритамкIэ.
Мурат и ныбжьэгъу Вэрокъуэ Заур жиIащ хуабагъэрэ дахагъэкIэ гъэнщIа мы лэ­жьыгъэ щхъуэкIэп­лъы­кIэ­хэм­кIэ цIыхубэм зэра­хуэуп­сэр зэрыуасэншэр.
Хьэжу Мурат фIыщIэ яхуи­щIащ куэд щIауэ зыщIэ­хъуэпс мы гъэлъэгъуэныгъэр къызэ­гъэ­пэщыныр зи жэрдэмхэмрэ абыкIэ дэIэпы­къуэгъу хъуахэмрэ (КъБР-м и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэр, КъБР-м ЩэнхабзэмкIэ и министерствэр, КъБР-м Су­рэтыщI гъуазджэ­хэмкIэ и музейр, Пащтыхэ я унагъуэр), абы къе­кIуэлIахэм, псалъэ гуапэхэр къыху­жы­зы­Iахэм. 
- Жэуаплыныгъэ зыпылъ мы­ гъэлъэгъуэ­ныгъэм зы­щы­хуэзгъэхьэзырым, яужь сихьэжащ щIыуэпс теплъэ щIыным. Ди щIыналъэм хузиIэ лъагъуныгъэр, сызы­хуэзэш бгы­хэр алэрыбгъу сщIахэм къытощ, - жиIащ Мурат. - КъызэхъулIэмэ, Хэкум щIэх-щIэхыурэ сы­къы­зэры­кIуэжыным дяпэкIэ сыхущIэкъунущ. 
«Хьэжухэ я лъэпкъым къыб­гъэдэкIыу Мурат и     шыпхъу Людмилэ фIыщIэ яхуищIащ псоми, икIи жиIащ и дэлъхум и Iэдакъэ­щIэкI­хэмкIэ дяпэкIи игъэгуфIэну зэрыщыгугъыр. 
Хьэжу Мурат Владикавказ къалэм и художественнэ училищэр 1995 гъэм къиухащ. 2012 гъэм Галлэ къалэм ХудожествэхэмкIэ академиер къы­щиухащ икIи абы къэнэжауэ «Искусство текстиля» къудамэм и студентхэр ирегъаджэ. Германием и Лейпциг, Галлэ къалэхэм Мурат щигъэлъэгъуащ дунейм и щытыкIэм зэрызихъуэжам триухуа и лэжьыгъэщIэхэр. Ар хэтащ Урысейм, Германием, Франджым, Тыркум, нэгъуэщI щIыпIэхэм щекIуэкIа фестивалхэмрэ гъэлъэ­гъуэныгъэхэмрэ. 

ТЕКIУЖЬ Заретэ. 
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.