Къабарты-Малкъарны Жамауат палатасында республиканы миллетлерини маданият-тин хазналарын, тарыхларын эм адет-тёрелерин сакълаугъа аталгъан жыйылыу болгъанды. Ол Россейни Президентини Къырал политиканы «тёрели россейли тин-ниет байлыкъланы кючлеу эм сакълау жаны бла мурдорун тохташдырыуну юсюнден» буйругъуна тийишлиликде бардырылгъанды. Анга власть органланы, районлада жамауат палаталаны, жамауат биригиулени келечилери, алимле да къатышхандыла.
Жыйылыуну Россейни Халкъларыны ассамблеясыны регион бёлюмюню башчысы, жамауат палатаны граждан обществону институтларын айнытыу, миллетле эм динле аралы байламлыкъланы кючлеу эм коммерциялы болмагъан организацияла бла байламлыкъла жюрютюу жаны бла комиссиясыны келечиси Хаути Сохроков бардыргъанды. Ол белгилегенича, Къабарты-Малкъарны Конституциясында къабарты, малкъар эм орус тиллеге къырал даража бериледи. Ала «Къабарты-Малкъар Республиканы халкъларыны тиллерини юсюнден» законнга эм анга кёре жарашдырылгъан норматив-право актлагъа кёре сакъланадыла, ала барысы да айнырча онгла къураладыла.
- Тилни сакълай, миллетни кесин сакълайбыз. Ата-бабаларыбыз, келир тёлюле бла да бизни тил байлайды, терекни тамырлары бакъгъанча, ол да жаныбызгъа балхам болады, дуниягъа кёз къарамыбызны тохташдырады, алгъа барыргъа кюч береди. Тил ол миллетни тарыхыды, тёресиди, байлыгъыды, - дегенди Хаути Хазритович.
Арт онжыллыкълада республиканы башчылары, Парламенти, алимле, билим бериу эм маданият келечиле миллет маданиятланы, къабарты-черкес, къарачай-малкъар тиллени сакълау жаны бла уллу иш тамамлайдыла. Китапла басмаланадыла, газетле, журналла чыгъадыла, телевидение эм радио бериуле жарашдырыладыла, А. Шогенцуков атлы къабарты драма театр, Къулийланы Къайсын атлы малкъар драма театр, М. Горький атлы орус драма театр, Музыка театр эм Гинжи театр дайым ишлейдиле.
Жангы тёлюлеге тиллени тазалай ётдюрюу бек магъаналы болгъанын Миллет музейни башчысы Феликс Наков да чертгенди. «Тил ол жангыз да сёлешиуню мадары тюйюлдю, дунияны таныргъа, оюм этерге онг береди. Озгъан, бусагъат эм боллукъ заманланы араларында кёпюр бола, тарых берген дерслени артда жашауда хайырланыргъа болушады. Тил халкъны дунияда жерин, айныуун да баямлагъан генетика кодуду»,-деп чертгенди.
Жарыкъландырыу эм илму министерствону Устазланы усталыкъларын ёсдюрюу арасыны малкъар тилден бёлюмюню башчысы Къонакъланы Люба уа окъуучуланы халкъларыны тарыхларына, тиллерине да сейирлерин къозгъаргъа кереклисине эс бургъанды.
- Мен оюм этгенден, миллет тиллени сакълауда эмда жаш тёлю да бу ишге уллу кёллю болмазча этиуде интерактив майданла уллу магъананы туталлыкъдыла. Алада сабийле мультимедиа амалланы юслери бла грамматиканы бла лексиканы теренирек билаллыкъдыла. Инсан тилни кеси аллына юйреналырча мобил къошакъ да себеп боллукъдула. Устазланы шёндюгю амаллагъа юйретиу, жангы проектле жарашдырыу, дерслени эм дерсден тышында ишлени сейир къурау, алагъа тарыхдан бла маданиятдан шартла къошуу да болушурукъду.
Бюгюнлюкде ана тиллени сакълауну юсюнден чакъырыуланы ёсе келген тёлюле бла ёз тиллеринде сёлешмеген, харкюнлюк жашауунда ана тилин хайырланмагъан адамладан эшитирге да тюшеди. Тиллени айнытыуну борчу, башха жамауат институтла, бек алгъа уа юйюрле, ата-анала андан эркин этилип, кёбюсюнде билим бериуге салынады. Юйюрде ана тилде сёлешинмесе, ол аз-аздан унутуллугъу хакъды, - дегенди Къонакъланы Люба.
Алай бла жыйылыугъа къатышханланы асламысы бу ишде власть эм жер-жерли самоуправление органла, билим бериу эм илму учрежденияла, жамауат да биригирге керекди, бусагъатдагъы болумланы эсге ала, тиллени, адет-тёрелени, маданиятланы сакълаугъа чырмау этген затла кетерилирге тийишлидиле, деген оюмгъа келгендиле. Ахырында сейирлери болгъан органлагъа эсгертиуле жарашдырылгъандыла.
Кульчаланы Зульфия.
