Урысейм и Уголовнэ-гъэзэщIакIуэ IэнатIэм и лэжьакIуэхэм гъатхэпэм и 12-м ягъэлъапIэ я махуэр. Мы гъэм илъэси 146-рэ  ирокъу ФСИН-р къызэры­зэ­рагъэпэщрэ, Къэбэрдей-­Балъкъэрым щыIэ щIыналъэ управленэр илъэсищэм щIигъуащ. IэнатIэм и тхы­дэм, абы и лэжьакIуэхэр зэрагъэхьэзырым, ахэр къы­зэрыхахым, хуащI гу­лъы­тэм къытхутепсэлъы­хьащ Урысей ФСИН-м и ­управленэу КъБР-м щыIэм и унафэщI, къэрал кIуэцI къулыкъум и полковник    Демидов Александр:

- Уголовнэ-гъэзэщIакIуэ IэнатIэр къэунэхуащ 1879 гъэм, къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ министерствэм хэту Лъэхъуэщ управленэ нэхъыщхьэ къыщызэрагъэпэщам. Къэ­бэрдей-Балъкъэрым 1920 гъэхэм къыщызэIуахащ япэ пенитенциар IуэхущIапIэхэр. Ахэр къуэншахэр щагъэтIыс унэхэу щытащ, иужьым тезырыр щагъэзэкIуэж колониехэм хуэкIуащ. Мы зэманым республикэм щыIэщ апхуэдэу плIы, следственнэ изолятор, я хьэл мыхъу­мы­щIэхэр щызыхрагъэн центр. 
Ди IуэхущIапIэхэм суд унафэкIэ тезырхэр щрагъэпшыныж япэу ягъэтIыса цIыхухъухэм; нэхъапэкIи уголовнэ тезырыр ягъэтIысу зыпшынахэм; етIуанэу щIэпхъаджагъэ зылэжьа цIыхубзхэм; щIэпхъаджагъэ зыIэ­щIэщIахэу нэхъапэкIэ ямыгъэтIысахэм, апхуэдэуи иджы япэу ягъэтIысахэм, мурад ящIу щIэпхъаджагъэ мыинхэр е курыт хьэлъагъ зиIэхэр зылэжьахэм. ЯмыгъэтIысу суд зытращIыхьахэм якIэ­лъоплъ уголовнэ-гъэзэ­щIа­кIуэ инспекцэм и лэжьакIуэ­хэр. 
Уголовнэ-гъэзэщIакIуэ IэнатIэр зи лэжьыгъэм хуэIэ­ижь­хэмкIэ къызэгъэпэщауэ щытыпхъэщ псом япэрауэ. Ди лэжьакIуэхэр къыхэхыным гулъытэ худощI. УИС-м щы­лэжьэну къащтэ Урысей Федерацэм и цIыхухэу илъэс 18 - 40 ныбжьхэм къриубыдэхэр. Зыпэрыувэну IэнатIэри я щIэныгъэм елъытащ. 
УнафэщI нэхъыщIэ къу­лыкъу IэнатIэ къратын пап­щIэ класс 11-р къаухамэ ирикъунущ. Курыт, нэхъыжь уна­фэщI гупым хыхьэхэм Iэмал имыIэу я IэщIагъэмкIэ курыт, нэхъыщхьэ щIэныгъэ яIэн ­хуейщ. 
ЛэжьапIэм увыну мурад зыщIар и узыншагъэкIи, Iуэху зехьэкIэкIи, хабзэкIи къалэнхэр зыгъэзэщIэфыну щытын хуейщ. Я узыншагъэр къэ­зыпщытэ дзэ-дохутыр комиссэ диIэщ. 
ЛэжьакIуэхэр къыщытщ­тэ­кIэ гулъытэ хэха яхудощI дзэ Iуэху хэхам хэтахэм. БлэкIа илъэсым УФСИН-мрэ «Хэкум и хъумакIуэхэр» къэрал фондым и къудамэмрэ зэгу­рыIуэныгъэ зэращIылIащ дзэ Iуэху хэхам и ветеранхэр лэжьыгъэкIэ къызэгъэпэ­щы­ным ехьэлIауэ. Ар хуэунэтIащ зауэ Iуэхухэм хэтахэм ядэ­Iэпыкъуным, психологие и лъэныкъуэкIэ защIэгъэкъуэ­ным, Урысейм Тезыр зытралъхьахэм ар егъэпшынынымкIэ и федеральнэ къулыкъум и еджапIэхэм щIэгъэ­тIыс­хьэным. 
Дэ дыхоплъэ СВО-м и ветеранхэм ящыщхэр ди IуэхущIапIэхэмрэ къудамэ­хэмрэ къулыкъухэр щетыным икIи мы Iэмалыр къэзгъэсэбэпу, дзэ Iуэху хэхам и зауэлIхэр къызогъэблагъэ уголовнэ-гъэзэщIакIуэ IэнатIэм щылэ­жьэну. 
- Къулыкъу зыщIэнухэр дауэ къызэрыхэфхыр?
- IэнатIэ къэувынум щепсалъэкIэ кадрхэмкIэ, гъэсэныгъэ, социальнэ лэжьыгъэ ядегъэкIуэкIынымкIэ къудамэр кърата дэфтэрхэм хоплъэ, и зэфIэкIыр, щIэныгъэр здынэсыр зрегъащIэ. Апхуэдэ тхылъыр цIыхум и IуэхущIафэхэм фIыуэ ущы­зыгъэгъуазэщ. Ар зы мазэ  нэхърэ нэхъыбэкIэ IэнатIэ Iумызагъэмэ, ди упщIэхэм жэуап къыщриткIэ къулыкъу ищIэну зэрыхуэмыпабгъэр щытлъагъукIэ, къыдгуроIуэ дызэрызэдэмыгъуэгурыкIуэ­фынур. 
- ФСИН-м и лэжьакIуэхэм сыт хуэдэ льготэхэр яIэ?
- Зэрылэжьа илъэсхэм елъы­тауэ пенсэ щыхуагъэувкIэ худэчых иIэнущ (къулы­къум зэрыпэрыта зы мазэр мазэрэ ныкъуэу къыхуабж); ведомствэм и медицинэ Iуэху­щIапIэхэм пщIэншэу Iуэхутхьэбзэхэр къыщыхуа­щIэ, санаторэхэм, курортхэм, зыщрагъэIэзэнущ; илъэс къэс ират махуэ 30 я зыгъэ­псэхугъуэм худыщIагъу къу­лыкъум зэ­рыпэрыта илъэс бжыгъэмрэ лэжьэгъуэ зэма­ным щIигъуу и къалэнхэр зэ­ригъэзэщIам папщIэ ху­щIа­гъуа махуэмрэ; лэжьакIуэхэм я сабийхэм гъэсапIэхэм, еджапIэхэм егъэ­быдылIэ­нымкIэ, апхуэдэуи узыншагъэр щрагъэфIакIуэ лагерхэм ягъэкIуэнымкIэ зыщIа­гъакъуэ; зыгъэпсэ­хуа­кIуэ щы­кIуэм деж ахъ­шэкIэ до­Iэпыкъу; фэтэр къащтэн хуей хъуми, зыщIагъакъуэ. Апхуэ­дэуи ФСИН-м Iэмал ярет пщIэншэу ве­домствэм и еджапIэхэм щIэныгъэ нэхъыщхьэ щызрагъэгъуэтыну. Къыхэдгъэщынщи, мы гъэм еджапIэ нэхъыщхьэхэм 6 дгъэкIуэфынущ. Аращи, мы илъэсым республикэм и школхэр къэзыуххэр щIэтIыс­хьэфынущ Хуитыныгъэмрэ управленэмкIэ академием, Владимир къалэм дэт юридическэ институтым, Воронеж институтым, Санкт-Петербург университетым, махуэрыеджэуи, заочнэуи абы­хэм ди лэжьыгъэм пыщIа щIэныгъэ нэ­хъыщхьэ щызра­гъэгъуэ­тыфынущ. Ведомст­вэм и еджапIэм и дипломым Iэмал къует ди IуэхущIапIэм лэжьапIэ къэувыну. Къинэ­мыщIауэ, курсантхэм стипендие ират; еджапIэр къауха нэужь «къэрал кIуэцI къулыкъум и лейтенант» цIэр фIащ; япэ мазищым зэ тыгъуэу пособие ират, Iэмал имыIэу зыхуеинухэр къищэхун пап­щIэ. Институтхэм щеджэхэр зы­хуеину псомкIи къэралым къызэрегъэпэщ, уголовнэ-гъэ­зэщIакIуэ IэнатIэм и лэ­жьакIуэхэм ират хабзэ худэ­чыххэр къагъэсэбэп, Урысейм IэщэкIэ ЗэщIэузэда и Къарухэм къулыкъу щрахьэ­кIыныр хуагъэIэпхъуэ. 
- ЛэжьакIуэщIэхэр дауэ къыфхэзагъэрэ?
- ДащепсалъэкIэ, дэтхэнэ кандидатри IэнатIэм щыдогъэгъуазэ. ЩIэуэ къатщтэм гъэсакIуэ идогъэбыдылIэ ди лэжьакIуэ зэчиифIэхэм ящыщу, сыту жыпIэмэ, ди дежкIэ мыхьэнэшхуэ иIэщ абы IэщIагъэлI нэс къыхэкIыным. Нобэ лэжьакIуэщIэщ - пщэдей Урысейм къулыкъу хуэзыщIэ унагъуэм я лъагъуэхэш хъу­ныр зыхуэIуа щыIэкъым. УИС-м и дэтхэнэ лэжьакIуэри лIэщIыгъуэрэ ныкъуэрэ тхы­дэ зиIэ ведомствэм и Iыхьэ мэхъу. А зэманым къриу­быдэу законым къулыкъу хуэтщIэу дахуолажьэ Урысей Федерацэм и цIыхубэм. Ди дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ мы махуэм захузогъазэ ди лэ­жьэгъухэм, хэхауэ ди ветеран лъапIэхэм. Ди Iуэху бгъэ­ды­хьэкIэм, IэщIагъэм дызэры­хуэщIам дэ тщыщ дэтхэнэми Iэмал къыдет ехъулIэныгъэщIэхэм дынэсыну. Ахэр елъытащ хабзэм тетыным, къэмылэнджэжу лэжьэным, ди япэ итахэм я щапхъэм дрикIуэным. Къэралым пщэ­рылъ къытщищIащ Iуэху­ш­хуэхэр зэфIэтхыну, аращи, си фIэщ мэхъу Урысейм и Уголовнэ-гъэ­зэщIакIуэ IэнатIэм и управленэу Къэбэрдей-Балъкъэрым щыIэм и гупым щыщ дэтхэнэми къы­хуагъэува къалэнхэр гъэ­зэ­щIэным я къарур зэ­рыри­хьэлIэнур. Фэри фи Iыхьлыхэми узыншагъэ быдэ, зэIузэ­пэщыгъэ, гъащIэ кIыхь, ехъулIэныгъэщIэхэр фиIэну си гуапэщ!
Зыгъэхьэзырар
УЭРДОКЪУЭ  Женящ.