Бэрбэч ХьэтIутIэ и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым иджыблагъэ щекIуэкIащ Кавказ Ищхъэрэм щыIэ университетхэм я зыужьыкIэ хъунумрэ я лэжьэкIэм халъхьапхъэ зэхъуэкIыныгъэхэмрэ теухуа зэIущIэ .
УФ-м ЕгъэджэныгъэмкIэ и министерствэм и жэрдэмкIэ зэхаша зэIущIэр КъБКъУ-м хэт, Сокуров Александр къызэригъэпэща студие пэшышхуэм щызэхэтащ. Абы кърихьэлIащ Урысейм ит университетхэмрэ академиехэмрэ я унафэщIхэр, егъэджэныгъэмрэ финанс IуэхухэмкIэ я къуэдзэхэр, къэрал банкхэмрэ щIыдагъэ къыщIэхынымкIэ IуэхущIапIэхэмрэ я унафэщIхэр.
ЗэIущIэм кърихьэлIахэм фIэхъус гуапэкIэ захуигъэзащ УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу Кавказ Ищхъэрэ щIыналъэм щыIэм и къуэдзэ Надытко Владимир. Абы къыхигъэщащ зэхуэсыр еджапIэ нэхъыщхьэхэм ябгъэдэлъ финанс зэфIэкIхэм зэрызахъуэжым, абы ипкъ иткIэ, университетхэмрэ академиехэмрэ я дежкIэ мыхьэнэ зиIэ Iуэхугъуэ щхьэхуэхэм заужьын зэрыхуейм теухуауэ зэрыщытыр.
«Къэралым ит университетхэмрэ академиехэмрэ мы лъэхъэнэм щIэныгъэ нэхъыщхьэ щрагъэгъуэт IуэхущIапIэ къудейуэ щытыжкъым. Ахэр щIэныгъэм пыщIауэ мэлажьэ, къэралым дежкIэ стратегие мыхьэнэ зиIэ къэхутэныгъэшхуэхэр щрагъэкIуэкI. Егъэджэныгъэри щIэныгъэри зэрызэдэкIуэм къыхэкIыу, ди щIалэгъуалэм ягъуэт есэныгъэхэм заужь, а зыужьыныгъэм гупсысэщIэхэр къыдоунэху. ЕджапIэ нэхъыщхьэхэм утыкум кърахьэ къэхутэныгъэхэм иджырей технологиехэр шэщIауэ къыщагъэсэбэп, есэп куухэр зыщI техникэхэмрэ алгоритхэмрэ абыхэм къахыхьэжмэ, къэралым къигъэув къалэнхэр нэхъ псынщIэу зэфIэкIа хъунущ, IуэхуфI куэдри кърикIуэнущ. Си гугъэщ кIуэ пэтми цIыкIу хъу дунейм ди къэралым увыпIэфI щигъуэтын хуэдэу, хуэфэщэн еплъыкIэхэр мы зэIущIэм къыщыхэфлъхьэну, ди лэжьэкIэм хэлъ щыщIэныгъэхэр зыгъэзэкIуэж Iэмал куэд зи стратегие бгъэдыхьэкIэхэр къэвгъэунэхуну», – жиIащ Надытко Владимир.
ХьэщIэхэм псалъэ гуапэкIэ захуэзыгъэза, КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Хъубий Марат къыхигъэщащ махуитIкIэ зэхэтыну форумым фIы куэдкIэ зэрыщыгугъыр, Урысейм щIэныгъэ нэхъыщхьэм зыщиужьыным хуэунэтIа Iэмалхэр къыщыхалъхьэ утыку хъуну. «Мыпхуэдиз цIыхур къызэкIуэлIа зэIущIэм, шэч хэмылъу, къэралым дежкIэ узыфIэмыкIыжын мыхьэнэ зиIэ гупсысэхэр утыку къыщащIынущ. ХьэщIэхэр зэпсэлъэнущ, я Iуэху еплъыкIэхэмкIэ зэдэгуэшэнущ, Iэнэ хъурей щхьэхуэхэр къызэрагъэпэщурэ я къэхутэныгъэхэм щриуэршэрынущ. Мыхьэнэшхуэ иIэщ стратегие икIи финанс менеджментым и ухуэкIэ хъунуми. ЕджапIэ нэхъыщхьэхэм щекIуэкI лэжьыгъэм къэралым и нэIэ зытет унэтIыныгъэхэр зэрыхэпщам къыхэкIыу, менеджментым и къэIэтыкIэнур узытеплъэкъукI мыхъун IэнатIэщ. Университетхэмрэ академиехэмрэ къахэхъуэ мылъкур зэрызэрагъэкIуэкIым, зытрагъэкIуадэм, хэхъуапIэ зэрыхуащIым ирипсэлъэнухэр апхуэдэ Iуэхугъуэхэм я пIалъэ зыщIэ IэщIагъэлIхэращи, я гупсысэхэм дифI зыхэлъ къахэтхыну икIи къэдгъэщхьэпэну сыщогугъ», – жиIащ Хъубий Марат.
Зэхуэсым и хэгъэрей, КъБКъУ-м и ректорым и къалэнхэр зыгъэзащIэ Алътуд Юрэ зэрыжиIамкIэ, иужьрей илъэсхэм къэралым гулъытэ хэха хуещI егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмрэ щIэщыгъуэ хэлъхьэным, технологиещIэхэр хэухуэнэным. Ди зэIущIэр зытеухуар абы къызэщIеубыдэ. «Лэжьыпхъэхэр–2030» фIэщыгъэр иIэу стратегие зыужьыныгъэм теухуа къэрал программэ диIэщ. Абы къалэн куэд дыдэ зыщещIыж, ауэ пхуэмыгъэзэщIэнрэ гъащIэм хыумыпщэфынрэ яхэткъым. Сыт щхьэкIэ? Япэрауэ, цIыхум и тыншыгъуэр къызэгъэпэщыным, экономикэм и зыужьыныгъэм телэжьэным, къэралым и пщIэр къэIэтыным хуэгъэпсауэ щытщ. ТхуэмыгъэзэщIэн хэткъым, жысIэ щхьэкIэ, зыгъэзэщIэнум дежкIэ хьэлъэ хъу гуэрхэр къыхэмыкIыу щыткъым. Ар епхащ финанс хуэIухуэщIэхэм, ахэр зэрызегъэкIуапхъэм. Абыхэм щытепсэлъыхьыну сыщогугъ мы зэIущIэм», – жиIащ Алътудым.
Зэхуэсым и лэжьыгъэм пэIудзауэ хэтащ УФ-м щIэныгъэмрэ щIэныгъэ нэхъыщхьэмкIэ и министрым и къуэдзэ Омельчук Андрей. Абы къызэхуэсахэм я пащхьэ кърилъхьа гъэлъэгъуэныгъэм къыщыхигъэщащ къэрал университетхэмрэ академиехэмрэ ябгъэдэлъ Iэмалхэр зэрызэрагъэкIуэкI модель лIэужьыгъуэхэр. Абы тригъэщIащ еджапIэ нэхъыщхьэхэм я мылъкур зытрагъэкIуадэм студентхэри, егъэджакIуэхэри, егъэджэныгъэ программэхэри зэращыщыр. Апхуэдэу абы къыхигъэщащ ехъулIэныгъэ нэхъыбэ яIэн щхьэкIэ, еджапIэ нэхъыщхьэхэм гулъытэ хэха зыхуащIын хуей Iуэху зыбжанэ. «Псом япэрауэ, дэ нахуэу жытIэн хуейщ ди зэхуэсыр финансхэм зэратеухуар, ахэр щызэдгъэкIуэкIкIэ, ди лэжьыгъэм игъуэт фIагъымрэ щыщIэныгъэхэмрэ зэрехьэлIар. Финанс-экономикэ Iэмалыр дгъэкуэдын хуейщ, абы, шэч хэмылъу, университетхэмрэ академиехэмрэ я стратегие къарур нэхъ лъэщ ищIынущ. Мыбы и хэкIыпIэхэм фегупсысыныр фи къалэнхэм ящыщщ», – жиIащ министрым и къуэдзэм.
Зэхуэсым кърихьэлIахэр къудамэ щхьэхуэу зэхэкIри, щхьэж и къалэн теухуауэ къэрал къулыкъущIэхэр зи спикер сессиехэр зэхашащ. Iуэхугъуэм ипкъ иткIэ гупсысэрэ бгъэдыхьэкIэкIэ щызэхъуажэ утыку зэмылIэужьыгъуэхэр зэхэтащ, тренинг зыбжанэ ирагъэкIуэкIащ, лэжьыгъэм кърикIуахэр къызэщIакъуэжащ.
ШУРДЫМ Динэ.
