АДЫГЭМ И ДУНЕЙР - ХЬЭРЫП ЭМИРАТ ЗЭГУЭТХЭМ

Адыгэхэр щыпсэу къэралхэм ящыщщ Хьэрып Эмират Зэгуэтхэр. Псори зэхэту ди лъэп­къэгъу унагъуэ минрэ ныкъуэ­рэ, цIыху миниплI хуэдиз, щопсэу а къэралым.
Ахэр Сирием, Иорданием, Тыркум иIэпхъукIахэщ, Эмиратхэм щеджэн, щылэжьэн папщIэ. Языныкъуэхэр илъэс 25-рэ, адрейхэр илъэси 10 хъуауэ щопсэу. Илъэс зытIущ ипэкIэ къэ­Iэп­хъуахэри яхэтщ. Адыгэхэр нэхъыбэу зыдэсыр Дубай, Шарджэ, Абу-Даби къалэхэрщ. Ди лъэп­къэгъу бзылъхугъэхэм Хьэ­рып Эмират Зэгуэтхэм «Сэ­тэней» зэгухьэныгъэр щызэхашащ, зэфIэ­мыкIуэдын папщIэ. Абыхэм ирагъэблагъэри, адыгэ­хэр а къэралым зэры­щып­сэум зыщигъэ­гъуэзащ Адыгэ Республикэм щIыхь зиIэ и журналист ТIэш Светланэ. Абы триха фильмым къыщаIуэтахэр къэ­бэрдеибзэкIэ тыдодзэ нобэрей къыдэкIы­гъуэм. 

«Сэтэней» зэгухьэныгъэм и щапхъэкIэ къэбгъэлъагъуэ хъунущ нобэ Эмиратхэм щыпсэу адыгэхэм я щыIэкIэ-псэукIэр. Ар къызэзыгъэпэщахэм ящыщщ икIи и гуащэщ ЛIыбзу Ярэ. Ар илъэс 26-рэ хъуауэ Эмиратхэм щопсэу. Абы зэрыжиIэмкIэ, бзылъ­хугъэращ зэлъытар анэ­дэлъхубзэр хъумэныр, сабийр гъэсэныр. Хэхэс адыгэхэм захъу­мэжыным цIыхубзхэр нэхъ егу­гъун хуейщ. Апхуэдэ гупсысэхэм къыхихри, Ярэ зэхишащ мы гупыр. «Сэтэнейхэр» цIыху 50 хуэдиз мэхъу, я нэхъ жанхэр Хасащхьэм хэтщ. Ахэр: Шэджей Ази­зэ, Дыгъужь Назирэ, ЛIыбзу Зое, Гъыш УафаI, Дыгъужь ­Омайе, Мэкъуауэ Жансэт, Абыдэ Басмэ, Бэлагъы Эсма, Цей Ланэ, Мырзэ Надин, Дыгъужь СуIэд, Хьэткъуэ Данэ, Ныбэ Наритэ. 
ЛIыбзу Ярэ: Ди адэжьхэр Кавказым къыщалъхуащ, дэ Сирием дыкъыщыхъуащ, иджы ди бынхэр Эмиратхэм щыдопI. Куэдрэ дыIэпхъуэшэпхъуащ, ауэ дызэ­рыадыгэр зэи тщыгъупщакъым. Ди сабийхэми ар ядогъащIэ, адыгэбзэр яIурылъу, адыгэ хабзэ яхэлъу къэхъуну дыхуейщ. «Сэтэней» гупыр аращ щIызэхэтшар. Мазэ къэс дызэхуозэри, дигу щIэныкъуэхэм дытопсэлъыхь, адыгэу хамэ хэку дыкъызэ­ры­щызэтенэным и Iуэху зыдохуэ.
Шэджей Азизэ: Сирием сыкъыщыхъуащ сэри, Джолан Iуащ­хьэм тета адыгэ жылэхэм ящыщ Джыуейэ сыдэсащ. А щIыпIэр журтхэм щаубыдым, Дамаск дыIэпхъуащ. Си пщащэхэр щеджэну, щылэжьэну мы къэ­ралым къэзгъэкIуати, Сирием Iуэхур щыщызэIыхьэм, сэри сакъыкIэлъыкIуащ. 
Дыгъужь Назирэ: Сэ си щхьэгъусэр Сирием и къэрал дзэ къулы­къум хэтащ. Дамаск сыткIи ди Iуэху хуэкIуэу дыщыпсэуащ. ЩIалиплI диIэти, псори Урысейм щедгъэджащ, щыр дзэ доху­тырщ, зыр инженерщ. Сирием зэпэщIэувэныгъэхэр къыщы­хъейри, дыкъикIын хуей хъуащ. Си щхьэгъусэр псэужкъым, сэ си щIалэхэм сабгъэдэсщ.
Мэкъуауэ Жансэт: Илъэсий хъуауэ Дубай сыщопсэу. Хомс ­къалэм дыдэсащ, зауэр къыщыхъейм, мыбы дыкъэIэпхъуащ. Си IэщIагъэкIэ сыархитекторщ, си щхьэгъусэр инженерщ, щIалэхэр еджапIэм щIэсщ.
Гъыш УафаI: Илъэс 26-рэ ­мэхъу дэ Дубай дыкъызэрыкIуэрэ. Си щхьэгъусэр лэжьыгъэ IуэхукIэ кърагъэблэгъати, дэри дыкъыздишащ. ЩIалэрэ пщащэрэ ди­Iэщ. Ахэр иджыри цIыкIуу Черкесск илъэсиплIкIэ дыдэсати, урысыбзэр дэгъуэу зрагъэщIат, адыгэбзэкIи псалъэрт. БзитIри иджыри ящыгъупщакъым. 
ЛIыбзу Зое: Сэ куэд щIащ Дубай сызэрыдэсрэ. Япэ сэ сыкъа­кIуэри, итIанэ си шыпхъу Ярэ къэс­шащ. ТIуми лэжьыгъэ хъар­зынэ къыщыдгъуэтащ. Ди дэлъху нэхъыжьри ди гъусащ, ауэ ар иджы Мейкъуапэ кIуэжауэ щопсэу.
Хэкум къэгъэзэжыныр я гум илъу апхуэдэщ «Сэтэней» гупым хэтхэм. Бзылъхугъэхэм ящыщ куэдым урысей паспортхэр къыдахауэ яIыгъщ, лэжьэн яухрэ загъэпсэхуну тIысыжмэ, Хэкум къэ­кIуэжыну я мураду. 
- Дубай игъащIэ псокIэ дыдэсыну ди мурадкъым, - жеIэ ЛIыбзу Зое. - Мы къэралым ущыпсэуфынущ уеджэху е улэжьэху, ауэ пенсэ укIуэрэ визэ уимыIэмэ, щып­щIэн щыIэкъым. УикIыжын хуей­уэ аращ. Ар дигу илъщи, урысей паспортхэри къыдэтхри, Мей­къуа­пи унэ къыщытщэхуащ. 
ЛIыбзу Зоерэ Ярэрэ тIуми адыгэбзэр фIыуэ ящIэ. Анэ­дэлъхубзэ зэрылъ унагъуэщ ахэр щапIар. ХьэрыпыбзэкIэ псэлъэну я адэ-анэм къыхуадэу щытакъым, унэм къызэрыщIыхьэжу адыгэбзэм техьэжырт. ЛIыбзу зэшыпхъуитIми Сирием щызэрагъэгъуэта щIэныгъэр къахуэ­сэ­бэпыжащ. Зое паспорт-визэ къулы­къущIапIэм щолажьэ. Къэ­ралым лэжьакIуэу къихьэу хъуам визэхэр, мазэ лэжьапщIэхэр, медицинэ дэIэпыкъуныгъэхэр хуа­гъэхьэзыр. Ярэ Шарджэ дэт университетым щолажьэ, Архитектурэмрэ дизайнымкIэ кол­ле­д­жым и унафэщIым и къуэ­дзэщ. 
Ярэ зэрыжиIэмкIэ, Шарджэ дэт университетым нэгъуэщI адыгэхэри щолажьэ, адыгэ студентхэр щIэсщ. ЕгъэджакIуэхэри еджакIуэхэри зэхэту 10 мэхъу. МащIэми, я хабзэр, щэнхабзэр ягъэлъэгъуэну Iэмал яIэщ ди лъэпкъэгъухэм. Университетым лъэпкъ щэнхабзэм и фестивалу щекIуэкIхэм адыгэ студентхэми лъэпкъ фащэхэр ящыгъыу зыкъыщагъэлъагъуэ. Апхуэдэу 2019 гъэм екIуэкIа фестивалым АР-м и пшынауэ Iэзэ ЛIыбзу Аслъэнрэ «Синдика» къэфакIуэ гупымрэ хэтауэ щытащ. 
Зэщхьэгъусэхэу Щауэжь Нидалрэ Мырзэ Надинрэ доху­тырщ. Нидал гум йоIэзэ, Алеппэ дэт сымаджэщ иным и унафэщIу щытащ, хирург цIэрыIуэу Сирием исащ. 
Зауэр къэхъейуэ Эмиратхэм къэIэпхъуа нэужь, Щауэжь зэщ­хьэгъусэхэм я лэжьыгъэр щIэры­щIэу зэтраублэжын хуей хъуащ. Нобэ Шарджэ дэт клиникэ иным тIури щолажьэ. Нидал кардиолог-терапевту мэлажьэ, Надин дзэ дохутырщ. 
Мырзэ Надин: Сэ медицинэ IуэхущIапIищым сыщолажьэ. Ма­хуэ тIурытIкIэ Дубай, Шарджэ, Абу-Даби сыщыIэщ. Лэжьыгъэ нэхъыщхьэм къыдэкIуэу, адыгэ тIэкIур дызэрылъагъуным зэман хухыдох. Пенсэм дыкIуэмэ, Мейкъуапэ е Налшык дыкIуэжу, жьыщ­хьэ махуэу абы дыщыпсэуну ди мурадщ, Тхьэм жиIэмэ. 
Эмиратхэм щыпсэу ди лъэп­къэгъу псоми я мурад нэхъыщ­хьэр аращ - хэкум къэгъэзэ­жынырщ. Сыт хуэдизу фIыуэ ущымыпсэуми, паспорт къезы­мыт къэралым я гъащIэ псор зэрыщамыхьынур ящIэ. Я нэхъ IэщIагъэлI Iэзэу ущытми, сыт хуэдэ къулыкъу лъагэ умыIыгъми, мы къэралым урицIыхуу зэи укъилъытэнукъым. 
Хьэлау Махьди: Сэ компьютерхэр зыщI компанием сыщолажьэ. Урысейм, Узбекистаным, Къэзахъстаным дадолажьэ. Налшык сыщеджащи, урысыбзэр фIыуэ сощIэ, аращ зи гугъу сщIы къэралхэм запыщIэнымкIэ сэ жэуап щIэсхьыр. Къапщтэмэ, хэкум кIуэжыну хуэмей зыри къытхэткъым, иджыпсту си щIалэр Налшык кIуэжауэ КъБКъУ-м медицинэм щыхуоджэ, къигъэзэну игу илъкъым. 
Хьэрып Эмират Зэгуэтхэр псэупIэ зыхуэхъуа ди лъэпкъэгъу хэхэсхэм я щыIэкIэ-псэукIэм тепсэлъыхьащ Урысейм и лIыкIуэ къулыкъущIапIэу Абу-Даби дэ­тым и лэжьакIуэ Къанокъуэ Рус­там. 
- Сэ Эмиратхэм щыпсэу адыгэ­хэм куэдрэ саIуощIэ, псори соцIыху, я зэхыхьэхэм щIэх-щIэ­хыурэ срагъэблагъэ. Паспорт-визэ IуэхукIэ сэбэп сахуохъу, - жеIэ Рустам. - Пэжыр жыпIэмэ, мыбы щыпсэу адыгэхэм пщIэш­хуэ къыхуащI. ЗэрыцIыху хьэлэ­лыр, пэжыр, къабзэр ящIэ. Я лэжьыгъэр ягъэлъапIэ, дзыхь ­кърагъэз, мыхъумыщIэ зэраIэ­щIэ­мыкIым щхьэкIэ я пщIэр яIэт. 
А псом къадэкIуэу «Сэтэней» зэгухьэныгъэр йогугъу адыгэхэр, черкесхэр, лъэпкъыжьу зэры­щытыр, абыхэм я щэнхабзэр зэрыбейр, я хабзэхэр зэрыдахэр Хьэрып Эмират Зэгуэтхэм щып­сэухэм ирагъэщIэну. ЛIыбзу      Ярэ абы и гуащIэ хилъхьэм и мызакъуэу, а Iуэхум теухуа тхылъ етх. «Дэнэ къикIа адыгэхэр, абы­хэм я тхыдэр, щэнхабзэр сыт хуэдэ? Ахэр псори къызэрызу­гъуеиным, зэгъэуIуауэ цIыхухэм я пащхьэ зэрислъхьэным сыхэтщ. Абы папщIэ тхыдэ тхыгъэхэм сахоплъэ, хэкум щыщ тхакIуэхэм, тхыдэджхэм я IэдакъэщIэкIхэр къызогъэсэбэп», - жеIэ Ярэ. 
Зэрытхэм нэмыщI, сурэти дахэу ещI Ярэ. Ахэр щылажьэ университетым и блынхэми щыплъа­гъунущ. Къапщтэмэ, «Сэтэней» зэгухьэныгъэм хэт бзылъхугъэ псори зыгуэрым хуэIэзэщ. Мэ­къуауэ Жансэти сурэт щIыным дехьэх. Бэлагъы Эсма сабын егъа­жьэ, мэ гуакIуэ зэмылIэу­жьыгъуэхэр къапихыу. Ахэр къы­зыхищIыкIыр пкъыгъуэ къабзэщ, химие хэлъкъыми, абы егъэлъапIэ. Цей Ланэ архитектору илъэс куэдкIэ лэжьащ, нобэ китай лъэпкъ IэзэкIэм зыхуигъэсауэ цIыхухэр егъэхъуж.
Апхуэдэ IэзэкIэр адыгэм дежкIэ хамэкъым. Пасэ зэманым удз зэмылIэужьыгъуэхэм хущхъуэ къы­хахыурэ сымаджэм еIэзэу щытащ. Апхуэдэ цIыху зыбжанэ дэст жылэ къэс. Псоми ящIэ фэрэкI узым и вакцинэр адыгэ бзылъхугъэм зэрызэхилъхьар. Лъэпкъ IэзэкIэ Iэмалхэр къэзыгупсысахэм ящыщщ адыгэхэри, арагъэнщ Лани абы щIыдихьэхар. Ар илъэсиплIкIэ Китайм щеджащ. Нобэ цIыхухэм и фIагъ яригъэкIыу мэпсэу. «Унэ кIуэцIыр зэрыбгъэкъабзэм, пщIантIэр зэ­рызэщIэпкъуэм хуэдэу, цIыхум и Iэпкълъэпкъри, и кIуэцIри игъэкъэбзэн хуейщ», - жеIэ Ланэ. Илъэс 60 зи ныбжь бзылъхугъэр сурэт щIынми дехьэх. Абы и унэ дэпкъхэм и IэдакъэщIэкIхэр тетщ. IэфIу мэпщафIэ, лыбжьэ, шыпс, пIастэ ищIри, «Сэтэней» гупым хэт адыгэ бзылъхугъэхэр игъэхьэщIащ. «Адыгэ шхынхэр фIыуэ долъагъу, лыбжьи, шыпси, пIасти, къундысыуи, шхуи, хьэлыви дощI», - жеIэ Ланэ. 
Адыгэ шхыныгъуэ IэфIхэр щапщэфI Эмиратхэм щыпсэу адыгэ унагъуэхэм. Джэтауэ зэщхьэгъу­сэхэу Маруанрэ Саудрэ я дежи Iэнэ ахъырзэман къыщызэтрагъэуват. «Тыншкъым уи хабзэр, уи бзэр, уи щэнхабзэр уи Хэкум упэжыжьэу пхъумэну. Умыщ­хьэхыу махуэ къэс уелэжьын ­хуейщ абы. Зы щIалэрэ зы пщащэрэ диIэщи, ахэр жэщи махуи зыхэтыр нэгъуэщI лъэпкъщ. Мис абыхэм яхэмышыпсыхьын, я адыгэгур къеуэн щхьэкIэ, Хэкум ныдошэ, и хьэуамкIэ бэуэну, ипс ефэну, и щIыгу къыщакIухьыну», - жеIэ Маруан.
Джэтауэ Маруан адыгэ Iуэхум игъэгумэщIхэм ящыщщ, ар лъэпкъ хасэхэм жану хэтщ, хэкубжэр япэу Iузыхахэм, и адэжь щIыналъэм япэу къеблэгъэжахэм ящыщщ. Адыгэбзэр дэгъуэу ещIэ, йоджэ, матхэ. И щIэныгъэмкIэ Эмиратхэм щыпсэу адыгэ ныбжьыщIэхэм ядэгуэшэну фIэфIщ, дерсхэр къызэригъэпэщауэ, жэрдэм зиIэ сабийхэри балигъхэри ирегъаджэ. Ахэр къызэгъэпэщынымкIэ дэIэ­пы­къуэгъу хъуащ «Сэтэней» гу­пыр. ЕджакIуэхэр кърашэлIащ, щеджэну унэхэр къагъуэтащ, бэджэндыпщIэр ят. 
Мис апхуэдэу, Iэмал зэмы­лIэужьыгъуэхэр къагъэсэбэпу адыгэбзэр, хабзэр яхъумэным, тхыдэр ящымыгъупщэным, зэ­фIэ­мыкIуэдыным зэрахузэ­фIэкI­кIэ иужь итщ Хьэрып Эмират Зэгуэтхэм ис ди лъэпкъэ­гъухэр. 

 

НэщIэпыджэ Замирэ.

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

12.06.2024 - 15:02

ЦIЫХУ 400-М ЩIИГЪУ ЯГЪЭХЪУЖАЩ

Лышх узыфэхэмкIэ Тэн Iус Ростов къалэм щыIэ щIэныгъэ-медицинэ IуэхущIапIэм къызэритымкIэ, 2024 гъэр къызэрихьэрэ абы щеIэзащ Урысей Федерацэм и щIыналъэщIэхэм ящыщу цIыху 400-м щIигъум.

12.06.2024 - 09:03

БРИКС-М ЗЭХУЕШЭС

Урысей Федерацэм и командэ къыхэхахэм я тренерхэм иджыблагъэ ягъэбелджылащ БРИКС-м хыхьэ къэралхэм я 5-нэ Спорт джэгухэм ягъэкIуэну спортсменхэр.

12.06.2024 - 09:03

ЗЫХИЛЪХЬЭ ЩЫIЭТЭКЪЫМ

Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмрэ хэлъхьэныгъэ хуэзыщIахэм я цIэхэр пэш щхьэхуэхэм фIэщыныр Бэрбэч ХьэтIутIэ и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым хабзэ дахэу щыувауэ зыбжанэ лъандэрэ къ

11.06.2024 - 15:02

КХЪУЭ БЫНЫМРЭ МЫЩЭМРЭ

Тележурналист Iэзэу щыта ГъукIэлI Исуф (Юрэ) Цацым и къуэм «Шы лъэмакъ жылэ» зыфIищу 2007 гъэм Абхъазым и къалащхьэ Сыхъум къыщыдигъэкIа и тхылъым къитхыжащ. 

11.06.2024 - 10:01

ЗЭДЭЛЭЖЬЭНУ ЗЭГУРОIУЭ

Урысей ФСИН-м и управленэу КъБР-м щыIэм и унафэщI, къэрал кIуэцI къулыкъум и полковник Демидов Александр хуэзащ КъБР-м щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министр Лу Азэмэт.