КЪАНАТЛЫЛАНЫ ТАБИЙГЪАТ СЕЗИМЛЕРИ КЮЧЛЮДЮ

Алимле къанатлыла уллу боран торнадо бла келлигин бир бёлек кюн алгъа билгенлерин, алай бла юг жанына учуп кетиулерин тохташдыргъандыла. Жаныуарланы аллай къылыкълары илмугъа эрттеден бери белгилиди. Кёп жаныуар жер теберигин алгъадан биледиле. Алай анга ала къалай бла тюшюннгенлерин алыкъа адам улу ачыкълаялмагъанды. Бу жол а алимле ангылагъандыла къанатлыла табийгъат къыйынлыкъ келлигин къалай билгенлерин.

Сёз 2014 жылда АБШ-ны юг жанын ургъан уллу боранны юсюнден барады. Андан эки кюн алгъа алтын къанатлы жырчы чыпчыкъла 700 километр узакълыкъда болгъан Флоридагъа учуп кетген эдиле. Аны юсюнден алимле къанатлыланы бутчукъларына салгъан датчикледен билген эдиле. Алимлени айтханларына кёре, ол къанатлыла Колумбиядан къайтхан эдиле 5 минг километр учуп. Ол жолоучулукъгъа кёп кюч кетгенине сёз да жокъду, алай эсе да, къанатлыла жолгъа атланнган эдиле.

Ала къалай билген болур эдиле табийгъат къыйынлыкъны келлигин? Ол соруугъа жууап барды: къанатлыла адамдан эсе иги ангылайдыла кёп тюрлю хауа болумну, сёз ючюн, хауаны басымыны тюрленнгенин, температурасын, желни терклигин эм башха затланы. Ма аланы сезедиле къанатлыла. Инфратауушлагъа саналадыла 20 герцден алаша болгъан акустикалы толкъунла да.

20 герцден алашадагъы толкъунланы акустикалы инфратауушлагъа санайдыла. Адамла аланы къанатлылача эм башха жаныуарлача сезалмайдыла. Вулкан атылса, цунами урса эм ядролу топ-окъ чачылса, инфратауушлу толкъунла къураладыла, ала тёгерекге мингкилометрлик узакълыкъгъа жайыладыла. Сёз ючюн, ядролу бомба атылса, ол къурагъан толкъунла жерни битеу тёгерегине айланадыла. Ядролу сауутну сынау битеу дунияда эркин этилмегенини юсюнден келишимге бузукълукъ этилсе билирге деп битеу дунияда инфратаууш датчиклени сети къуралгъанды.

Тинтиулени авторлары табийгъат къыйынлыкъланы алгъадан билиуде къанатлыланы магъаналары уллу бола баргъанларын энчи халда чертгендиле, жууукъ жыллада уа хауаны битеу халда жукъаргъаныны хатасындан уллу боранла эм торнадала боллукъдула, дейдиле.

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

26.05.2024 - 09:03

«ЭРИШИУГЕ КЪАТЫШХАНЫМ ИШИМЕ БАШХА КЁЗДЕН КЪАРАТХАНДЫ»

Кичибалыкъны битеулю билим берген мектебини башланнган классларында окъутхан  Бапыналаны Лейля алгъаракълада «Эм ахшы жаш устаз-2024» Битеуроссей усталыкъ эришиуге къатышып, анда эки кере да жетиши

25.05.2024 - 10:01

БИРЛЕ ТЁЛЕЙДИЛЕ, БАШХАЛА УА БОРЧ ЭТЕДИЛЕ

Республикада хайырланылгъан электрокючню багъасын тёлеу жаны бла болумну юсюнден «Каббалкэнерго» предприятияда сёлешгендиле.

25.05.2024 - 09:03

ЫЗЫНДАН КЪАРАР АДАМЫ БОЛСА…

Къадар бармыды? Огъесе хар зат да кесибизни къолубуздамыды?

24.05.2024 - 12:25

УЛЛУ ОНГЛА, УМУТЛАНДЫРГЪАН АТЛАМЛА

Къабарты-Малкъарда промышленностьну бар тюрлюлеринден 57,1 процентин аш-азыкъ эмда жарашдырыучу производствола аладыла.

24.05.2024 - 09:03

САБИЙЛЕГЕ МАГЪАНАЛЫ ДЕРС

 «Газпром газораспределение Нальчик» компания кёк отлукъну къоркъуусуз хайырланыуну жорукъларына бегирекда сабийлени юйретиуге не заманда да уллу эс бурады.